Dydaktyka przyrody i biologii w szkole podstawowej 1

fakultatywne
uprawnienia pedagogiczne

Podstawy dydaktyki dla nauczycieli 1400-013PD

Warunkiem uczestnictwa w ćwiczeniach z Dydaktyki biologii jest zaliczenie wykładu Podstaw dydaktyki dla nauczycieli 1400-013PD. Równolegle do ćwiczeń z dydaktyki należy uczestniczyć w przedmiocie Praktyki zawodowe w szkole podstawowej (śródroczne) 15 h /1ECTS.

w sali i w terenie

Skrócony opis: Jest to przedmiot przeznaczony dla studentów uzyskujących uprawnienia do nauczania biologii i przyrody. Obejmuje 60 godzin ćwiczeń prowadzonych w sali Wydziału Biologii i w terenie. Cele i treści zajęć zintegrowane są z prowadzonymi przez studentów w tym samym semestrze 15-godzinnymi praktykami w szkole podstawowej [Praktyki zawodowe w szkole podstawowej (śródroczne)], dzięki czemu łączona jest teoria i praktyka prowadzenia lekcji biologii.

Jest kursem poświęconym umiejętnościom planowania procesu dydaktycznego - projektowanie celów edukacyjnych, zadań uczniowskich, sposoby weryfikacji efektów i pomiar dydaktyczny.

Studenci nabywają wiedzę na temat systemów edukacji i warsztatu pracy nauczyciela biologii i przyrody. Zapoznają się z podstawą programową przedmiotów biologia i przyroda w szkole podstawowej, kompetencjami kluczowymi, schematem konspektu lekcji, oprawą dydaktyczną oraz metodami dydaktycznymi angażującymi uczniów, podbudzającymi ciekawość i kreatywność.

Pełny opis: Ćwiczenia przygotowują do wykonywania zawodu nauczyciela biologii i przyrody w szkole podstawowej. Kurs ma na celu kształtowanie warsztatu metodycznego oraz planowanie procesu dydaktycznego w nauczaniu i uczeniu się biologii i przyrody. Ćwiczenia obejmują praktykę prowadzenia zajęć (metody podające, aktywizujące, praktyczne i problemowe), sposoby ewaluacji (pomiar dydaktyczny), kształtowanie umiejętności rozwiązywania problemów. Studenci realizują zadania dydaktyczne umożliwiające projektowanie lekcji, działów, programów nauczania, symulację i testowanie różnorodnych metod, technik i form pracy oraz środków dydaktycznych. Zakres ćwiczeń obejmuje następujące zagadnienia:

(1) Podstawy prawne systemu edukacji w Polsce, kompetencje kluczowe wg UE. (2) Analiza podstawy programowej – cele kształcenia i treści nauczania;

(3) Funkcja celu lekcji, rola kryteriów sukcesu;

(4) Struktura i fazy lekcji, konspekt i scenariusz lekcji;

(5) Operacjonalizacja – projektowanie lekcji, dobór metod, form pracy i środków dydaktycznych;

(6) Metody pomiaru dydaktycznego, oceniania i ewaluacji (w tym: projektowanie i analiza zadań otwartych i zamkniętych);

(7) Warsztat i organizacja pracy, kompetencje nauczyciela;

(8) Metodyka realizacji poszczególnych treści kształcenia.

4 ECTS = 100h pracy studenta: udział w ćwiczeniach 60 h, przygotowanie prac zaliczeniowych - 10 h, zapoznanie się z materiałami dodatkowymi - 30 h.

Herr Norman E., The Sourcebook For Teaching Science, Grades 6-12: Strategies, Activities, And Instructional Resources, Jossey-Bass 2009

Swango J. i Steward S. B., Help! I’m teaching in the middle school science, NSTA press, 2003

2018, Czytanie, rozumienie, rozumowanie, Praca zbiorowa pod redakcją Michała Sitka i Elżbiety Barbary Ostrowskiej, Warszawa 2020, https://pisa.ibe.edu.pl/wp-content/uploads/2020/03/PISA_2018_wyniki_raport.pdf

Praca Zbiorowa (ed. B. Ostrowska, K. Spalik), Uczymy myślenia. Zadania na lekcje przedmiotów przyrodniczych, Instytut Badań Edukacyjnych, Warszawa, 2013

Niemierko B. Pomiar Wyników kształcenia, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne S.A, 1999

Niemierko B. Między oceną szkolną a dydaktyką – bliżej dydaktyki, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne S.A, 1991

Bullogh R.V., Początkujący nauczyciel, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, 2009

Podręczniki do biologii i przyrody w szkole podstawowej z różnych wydawnictw.

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 lutego 2017 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły I stopnia, kształcenia ogólnego dla szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy oraz kształcenia ogólnego dla szkoły policealnej, Dz.U. 2017 poz. 356, http://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20170000356/O/D20170356.pdf

Efekty kształcenia:

Efekty kształcenia zgodne są z zapisami Rozporządzenia MNiSW z dnia 25 lipca 2019 r. w sprawie standardu kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela (Dz. U. 2019 poz. 1450):

D.1/E.1.W1. , D.1/E.1.W2. , D.1/E.1.W3. , D.1/E.1.W4. , D.1/E.1.W6. , D.1/E.1.W7. , D.1/E.1.W8. , D.1/E.1.W9., D.1/E.1.W10., D.1/E.1.W11., D.1/E.1.W12., D.1/E.1.W14.

D.1/E.1.U1. , D.1/E.1.U2. , D.1/E.1.U4. , D.1/E.1.U6. , D.1/E.1.U7. , D.1/E.1.U8., D.1/E.1.U9., D.1/E.1.U11.

D.1/E.1.K1., D.1/E.1.K4., D.1/E.1.K8.

W zakresie wiedzy absolwent zna i rozumie:

D.1/E.1.W1. miejsce danego przedmiotu lub rodzaju zajęć w ramowych planach nauczania na poszczególnych etapach edukacyjnych;

D.1/E.1.W2. podstawę programową danego przedmiotu, cele kształcenia i treści nauczania przedmiotu lub prowadzonych zajęć na poszczególnych etapach edukacyjnych, przedmiot lub rodzaj zajęć w kontekście wcześniejszego i dalszego kształcenia, strukturę wiedzy w zakresie przedmiotu nauczania lub prowadzonych zajęć oraz kompetencje kluczowe i ich kształtowanie w ramach nauczania przedmiotu lub prowadzenia zajęć;

D.1/E.1.W3. integrację wewnątrz- i międzyprzedmiotową; zagadnienia związane z programem nauczania – tworzenie i modyfikację, analizę, ocenę, dobór i zatwierdzanie oraz zasady projektowania procesu kształcenia oraz rozkładu materiału;

D.1/E.1.W4. kompetencje merytoryczne, dydaktyczne i wychowawcze nauczyciela, w tym potrzebę zawodowego rozwoju, także z wykorzystaniem technologii informacyjnokomunikacyjnej, oraz dostosowywania sposobu komunikowania się do poziomu rozwoju uczniów i stymulowania aktywności poznawczej uczniów, w tym kreowania sytuacji dydaktycznych; znaczenie autorytetu nauczyciela oraz zasady interakcji ucznia i nauczyciela w toku lekcji; moderowanie interakcji między uczniami; rolę nauczyciela jako popularyzatora wiedzy oraz znaczenie współpracy nauczyciela w procesie dydaktycznym z rodzicami lub opiekunami uczniów, pracownikami szkoły i środowiskiem pozaszkolnym;

D.1/E.1.W6. metodykę realizacji poszczególnych treści kształcenia w obrębie przedmiotu lub zajęć – rozwiązania merytoryczne i metodyczne, dobre praktyki, dostosowanie oddziaływań do potrzeb i możliwości uczniów lub grup uczniowskich o różnym potencjale i stylu uczenia się, typowe dla przedmiotu lub rodzaju zajęć błędy uczniowskie, ich rolę i sposoby wykorzystania w procesie dydaktycznym;

D.1/E.1.W7. organizację pracy w klasie szkolnej i grupach: potrzebę indywidualizacji nauczania, zagadnienie nauczania interdyscyplinarnego, formy pracy specyficzne dla danego przedmiotu lub rodzaju zajęć: wycieczki, zajęcia terenowe i laboratoryjne, doświadczenia i konkursy oraz zagadnienia związane z pracą domową;

D.1/E.1.W8. sposoby organizowania przestrzeni klasy szkolnej, z uwzględnieniem zasad projektowania uniwersalnego: środki dydaktyczne (podręczniki i pakiety edukacyjne), pomoce dydaktyczne – dobór i wykorzystanie zasobów edukacyjnych, w tym elektronicznych i obcojęzycznych, edukacyjne zastosowania mediów i technologii informacyjno-komunikacyjnej; myślenie komputacyjne w rozwiązywaniu problemów w zakresie nauczanego przedmiotu lub prowadzonych zajęć; potrzebę wyszukiwania, adaptacji i tworzenia elektronicznych zasobów edukacyjnych i projektowania multimediów;

D.1/E.1.W9. metody kształcenia w odniesieniu do nauczanego przedmiotu lub prowadzonych zajęć, a także znaczenie kształtowania postawy odpowiedzialnego i krytycznego wykorzystywania mediów cyfrowych oraz poszanowania praw własności intelektualnej;

D.1/E.1.W10. rolę diagnozy, kontroli i oceniania w pracy dydaktycznej; ocenianie i jego rodzaje: ocenianie bieżące, semestralne i roczne, ocenianie wewnętrzne i zewnętrzne; funkcje oceny;

D.1/E.1.W11. egzaminy kończące etap edukacyjny i sposoby konstruowania testów, sprawdzianów oraz innych narzędzi przydatnych w procesie oceniania uczniów w ramach nauczanego przedmiotu;

D.1/E.1.W12. diagnozę wstępną grupy uczniowskiej i każdego ucznia w kontekście nauczanego przedmiotu lub prowadzonych zajęć oraz sposoby wspomagania rozwoju poznawczego uczniów; potrzebę kształtowania pojęć, postaw, umiejętności praktycznych, w tym rozwiązywania problemów, i wykorzystywania wiedzy; metody i techniki skutecznego uczenia się; metody strukturyzacji wiedzy oraz konieczność powtarzania i utrwalania wiedzy i umiejętności;

D.1/E.1.W14. warsztat pracy nauczyciela; właściwe wykorzystanie czasu lekcji przez ucznia i nauczyciela; zagadnienia związane ze sprawdzaniem i ocenianiem jakości kształcenia oraz jej ewaluacją, a także z koniecznością analizy i oceny własnej pracy dydaktyczno-wychowawczej;

W zakresie umiejętności absolwent potrafi:

D.1/E.1.U1. identyfikować typowe zadania szkolne z celami kształcenia, w szczególności z wymaganiami ogólnymi podstawy programowej, oraz z kompetencjami kluczowymi;

D.1/E.1.U2. przeanalizować rozkład materiału;

D.1/E.1.U4. dostosować sposób komunikacji do poziomu rozwojowego uczniów;

D.1/E.1.U6. podejmować skuteczną współpracę w procesie dydaktycznym z rodzicami lub opiekunami uczniów, pracownikami szkoły i środowiskiem pozaszkolnym

D.1/E.1.U7. dobierać metody pracy klasy oraz środki dydaktyczne, w tym z zakresu technologii informacyjno-komunikacyjnej, aktywizujące uczniów i uwzględniające ich zróżnicowane potrzeby edukacyjne;

D.1/E.1.U8. merytorycznie, profesjonalnie i rzetelnie oceniać pracę uczniów wykonywaną w klasie i w domu;

D.1/E.1.U9. skonstruować sprawdzian służący ocenie danych umiejętności uczniów;

D.1/E.1.U11. przeprowadzić wstępną diagnozę umiejętności ucznia.

W zakresie kompetencji społecznych absolwent jest gotów do:

D.1/E.1.K1. adaptowania metod pracy do potrzeb i różnych stylów uczenia się uczniów;

D.1/E.1.K4. promowania odpowiedzialnego i krytycznego wykorzystywania mediów cyfrowych oraz poszanowania praw własności intelektualnej;

D.1/E.1.K8. kształtowania nawyku systematycznego uczenia się i korzystania z różnych źródeł wiedzy, w tym z Internetu;

Metody i kryteria oceniania:

Warunkiem zaliczenia jest odpowiednia frekwencja (dopuszczane są 2 nieobecności), aktywny udział w zajęciach, wykonywanie zadań podczas zajęć oraz wykonanie i zaliczenie wszystkich prac domowych. Poprawność wykonania zadań jest omawiana ustnie na zajęciach.

Nieobecności liczniejsze niż 2 można w uzasadnionych przypadkach odrobić w uzgodnieniu z prowadzącymi.