Dydaktyka zajęć terenowych w szkole podstawowej

fakultatywne
uprawnienia pedagogiczne

w sali i w terenie

Przedmiot ,,Dydaktyka zajęć terenowych" ma na celu przygotowanie studentów do planowania, organizowania i prowadzenia zajęć terenowych w zakresie edukacji geograficznej w szkole podstawowej. Zajęcia umożliwiają poznanie roli i znaczenia pracy w terenie jako ważnego elementu nauczania przyrody i geografii oraz kształtowania umiejętności obserwacyjnych, badawczych i analitycznych uczniów. Studenci zapoznają się z podstawą programową przyrody i geografii w kontekście realizacji zajęć terenowych, poznają różne formy aktywności terenowej oraz uczą się stosowania odpowiednich metod dydaktycznych i środków nauczania. Ważnym elementem kursu jest kształtowanie umiejętności projektowania scenariuszy zajęć terenowych, tworzenia kart pracy oraz przestrzegania zasad bezpieczeństwa. Zajęcia prowadzone są zarówno w sali dydaktycznej, jak i w terenie, co umożliwia łączenie teorii z praktyką.

Zajęcia mają na celu kompleksowe przygotowanie studentów do planowania, organizowania, realizowania oraz ewaluacji zajęć terenowych prowadzonych w ramach edukacji geograficznej na różnych etapach kształcenia - w szkole podstawowej. Zajęcia ukierunkowane są na kształcenie kompetencji dydaktycznych przyszłych nauczycieli przyrody i geografii.

Ćwiczenia umożliwiają poznanie specyfiki zajęć terenowych jako jednej z najważniejszych form pracy dydaktycznej na lekcjach przyrody i geografii, pozwalającej na bezpośredni kontakt ucznia ze środowiskiem przyrodniczym i społeczno-gospodarczym, rozwijającej umiejętności obserwacyjne, badawcze oraz analityczne uczniów. Uczestnicy zajęć zapoznają się zarówno z podstawami teoretycznymi organizacji wyjść terenowych, jak również z praktycznymi aspektami ich realizacji.

Istotnym elementem kursu jest zrozumienie roli zajęć terenowych w realizacji wymagań podstawy programowej geografii oraz ich znaczenia w procesie kształtowania kompetencji kluczowych uczniów, w szczególności umiejętności uczenia się, pracy zespołowej, krytycznego myślenia, rozwiązywania problemów oraz odpowiedzialności za środowisko.

Zajęcia prowadzone są w formie ćwiczeń realizowanych zarówno w sali dydaktycznej, jak i w terenie. Taki układ umożliwia harmonijne łączenie wiedzy teoretycznej z praktyką, a także przygotowanie studentów do pracy w realnych warunkach szkolnych i pozaszkolnych. Zajęcia odbywają się w sali i w terenie. Zajęcia terenowe realizowane są w ramach 2-3 zblokowanych spotkań, jedne zajęcia odbędą się w Legionowie.

Na końcu trzeba dodać jeszcze nakład pracy sutdenta

Nakład pracy studenta niezbędny do osiągnięcia zakładanych efektów uczenia się wynosi 2 ECTS = 2 * 25 h = 50 h , w tym:

- udział studenta w zajęciach stacjonarnych i terenowych (30 h);

- praca własna studenta obejmująca przygotowanie materiałów i projektów zajęć terenowych (15 h);

- konsultacje (5 h).

1. Gaszyńska A., Świderek M., Zdanowska M (red.) 2016 - W dziką stronę. Rozmowy o edukacji w przyrodzie, ODE Źródła,

2. Jermaczek-Sitak M., Baranowska K., Świderek G. - 2011 Nie znikaj. Materiały dla nauczycieli, ODE Żródła.

3. BerneI., Zajęcia w terenie, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 1984.

4. Roland E. Zajęcia terenowe – ekscytująca przygoda z przyrodą: http://ebis.ibe.edu.pl/numery/2017-2/ebis-2017-2-10.pdf

5. Łozińska W., Szczugiel B.,Zielona szkoła: poradnik dla nauczycieli organizujących zajęcia w terenie, Wydawnictwo „Sukurs”, Warszawa 2001.

Efekty uczenia się (kody): E.1.W5; E.1.W7; E.1.W13; E.1.U4; E.1.U5; E.1.U7; E.1.K2; E.1.K3; E.1.K5; E.1.K6; E.1.K7.

Wiedza:

Student zna i rozumie:

- formy pracy specyficzne dla geografii: wycieczki, zajęcia terenowe,

- środki dydaktyczne i pomoce dydaktyczne do zajęć terenowych– dobór i wykorzystanie zasobów edukacyjnych,

- metody kształcenia w odniesieniu do zajęć terenowych z geografii,

- potrzebę kształtowania pojęć, postaw, umiejętności praktycznych, w tym rozwiązywania problemów,

- znaczenie rozwijania umiejętności osobistych i społeczno-emocjonalnych uczniów, potrzebę kształtowania umiejętności współpracy uczniów, w tym grupowego rozwiązywania problemów oraz budowania systemu wartości i rozwijania postaw etycznych uczniów,

- potrzebę kształtowania u ucznia pozytywnego stosunku do nauki, rozwijania ciekawości, aktywności i samodzielności poznawczej,

- zasady bezpieczeństwa podczas zajęć terenowych;

Umiejętności:

Student potrafi:

- identyfikować zajęcia terenowe z celami kształcenia, w szczególności z wymaganiami ogólnymi podstawy programowej, oraz z kompetencjami kluczowymi;

- podczas zajęć terenowych dostosować sposób komunikacji do poziomu rozwojowego uczniów;

- kreować sytuacje dydaktyczne podczas zajęć terenowych służące aktywności i rozwojowi zainteresowań uczniów oraz popularyzacji wiedzy;

- podejmować podczas planowania i organizacji zajęć terenowych skuteczną współpracę z rodzicami lub opiekunami uczniów, pracownikami szkoły i środowiskiem pozaszkolnym;

- dobierać metody pracy oraz środki dydaktyczne, w tym z zakresu technologii informacyjno-komunikacyjnej, aktywizujące uczniów i uwzględniające ich zróżnicowane potrzeby edukacyjne;

- przeprowadzić wstępną diagnozę umiejętności ucznia niezbędną do wykonywania zadań podczas zajęć terenowych;

Umiejętności społeczne

Studenta jest gotów do:

- popularyzowania wiedzy wśród uczniów i w środowisku szkolnym oraz pozaszkolnym;

- zachęcania uczniów do podejmowania prób badawczych w terenie;

- kształtowania umiejętności współpracy uczniów, w tym grupowego rozwiązywania problemów podczas zajęć w terenie;

- budowania systemu wartości i rozwijania postaw etycznych uczniów oraz kształtowania ich kompetencji komunikacyjnych i nawyków kulturalnych podczas zajęć terenowych;

- rozwijania u uczniów ciekawości, aktywności i samodzielności poznawczej oraz logicznego i krytycznego myślenia.

W tracie zajęć stosowane są zróżnicowane metody kształcenia: dyskusja, analiza materiałów źródłowych, (dokumentów oświatowych) oraz różne formy pracy: zbiorowa, w grupach, indywidualna.

Ocena końcowa obejmuje: a) ocenę aktywności studenta na zajęciach oraz b) ocenę projektu zajęć terenowych z przyrody w szkole podstawowej.

Obecność na zajęciach jest obowiązkowa (dopuszcza się dwie usprawiedliwione nieobecności). W sytuacji nieobecności na zajęciach student musi zrealizować założone cele kształcenia i wykonać niezbędne zadania, zgodnie z instrukcją podaną przez prowadzącego zajęcia. Przewidziany czas na uzupełnienie zaległości 2 tygodnie.