Geografia polityczna

geografia

obowiązkowe

Wymagania wstępne: opanowana w stopniu co najmniej dostatecznym wiedza z zakresu antropogeografii, historii Polski i historii powszechnej oraz wiedzy o społeczeństwie przekazywana w szkołach średnich.

w sali
zdalnie

Przedmiot ma na celu zapoznanie studentów z podstawowymi zagadnieniami z zakresu geografii politycznej (m.in. państwo, terytorium, granice). Studenci otrzymują też podstawy wiedzy w zakresie geografii wyborczej, stosunków międzynarodowych oraz międzynarodowego prawa publicznego.

Przedmiot ma na celu zapoznanie studentów z podstawowymi zagadnieniami geografii politycznej (m.in. państwo, terytorium, granice). Studenci poznają mapę polityczną świata, uczą się ją interpretować i poznają genezę jej współczesnego kształtu. Zdobywają wiedzę na temat państwa - istoty, genezy, typów państw, granic, stolic, wpływu położenia geograficznego na los państw. Zdobywają wiedzę na temat organizacji i podziałów współczesnego świata. Zyskują wiedzę na temat głównych wyzwań geograficzno-politycznych stojących przed Polską. Poznają historię światowej i polskiej geografii politycznej, a także główne polskie narracje i spory geograficzno-polityczne. Poznają główne zagadnienia geografii politycznej Polski (m.in. uwarunkowania geograficzno-polityczne polskiej polityki zagranicznej; zmiany graniczne od X w. do dziś). Zapoznają się z takimi kierunkami badań współczesnej geografii politycznej jak m.in. geografia wyborcza, geografia konfliktów i wojen, geografia mniejszości narodowych, geografia pamięci.

Treść wykładu:

- definicja i historia geografii politycznej, w tym polskiej, jej funkcje, zainteresowania i kierunki badawcze, wybrane teorie i koncepcje, znaczenie mapy w geografii politycznej, polityce i życiu społecznym;

- definicja państwa, jego geneza i ich typologia, w tym z uwzględnieniem cech terytorium;

- definicje terytorium i granicy, ich rodzaje, proces wytyczania granic, rodzaje obszarów morskich;

- geneza kształtu współczesnej mapy politycznej świata, zmiany na mapie politycznej świata od okresu Wielkich Odkryć Geograficznych, w tym rodzaje zmian i ich przyczyny (ujęcie historyczne i problemowe);

- najważniejsze zagadnienia, problemy i wyzwania geograficzno-polityczne związane z Polską i Polakami, w tym ewolucja granic Polski od X wieku do dziś, główne narracje i spory w ramach polskiej geografii politycznej.

Ćwiczenia:

1. Spotkanie organizacyjne

2. Geografia wyborcza

3. Mniejszości narodowe, etniczne i regionalne

4. Granice polityczne

5. Podziały administracyjne

6. Polityczny 'język' przestrzeni publicznej

7. Konflikty i spory międzynarodowe

Nakład pracy studenta: 3 ECTS = 3 × 25h = 75h (w bezpośrednim kontakcie 2 ECTS).

(N) – praca w bezpośrednim kontakcie z nauczycielem,

(S) – praca własna (samodzielna) studenta.

• zajęcia (wykład) = 30h (N)

• ćwiczenia = 15h (N)

• sprawdzenie wiedzy z wykładu / egzamin = 2h (N)

• przygotowanie (samodzielne) do egzaminu = 10h (S)

• prace analityczne = 8h (S)

• przygotowanie do ćwiczeń = 10h (S)

RAZEM = ok. 75h

Wybór literatury:

- J. Barbag, Geografia polityczna ogólna, Warszawa 1987.

- H. Dominiczak, Dzieje Kresów i granicy państwa polskiego na wschodzie, Toruń 2011.

- P. Eberhardt, „Linia Odry i Nysy Łużyckiej, jako zachodnia granica Polski – postulaty i urzeczywistnienie”, w: P. Eberhardt (red.), Studia nad geopolityką XX wieku, Warszawa: IGiPZ PAN (Prace Geograficzne nr 242), 2013.

- P. Eberhardt, Polska granica wschodnia 1939-1945, Warszawa bdw.

- P. Eberhardt, Problematyka geopolityczna ziem polskich, „Prace Geograficzne” nr 218, Warszawa 2008.

- D. Górecki (red.), Dziedzictwo pogranicza. Realizacja praw mniejszości polskiej na Litwie, Białorusi, Ukrainie i w Czechach oraz mniejszości białoruskiej, litewskiej, ukraińskiej i czeskiej w Polsce, Łódź 2013.

- M. Kowalski, „Wileńszczyzna jako problem geopolityczny w XX wieku”, w: P. Eberhardt (red.), Problematyka geopolityczna ziem polskich, Warszawa: IGiPZ PAN (Prace Geograficzne nr 218), 2008.

- S. Lencewicz, S. (1937) Polska. Wielka Geografia Powszechna, Warszawa 1937.

- S. Leszczycki, Geograficzne podstawy Polski współczesnej, Poznań 1946.

- T. Palmowski, Kaliningrad – szansa czy zagrożenie dla Europy Bałtyckiej? Monografia społeczno-gospodarcza, Gdańsk-Pelplin 2013.

- M. Rościszewski, „Polska i jej uwarunkowania geograficzno-polityczne”, w: A. Stasiak (red.), Księga poświęcona pamięci profesora Marcina Marii Rościszewskiego, Warszawa: IGiPZ PAN (Geopolitical Studies t. 10), 2003.

- M. Rościszewski, „Polska granica wschodnia”, w: A. Stasiak (red.), Księga poświęcona pamięci profesora Marcina Marii Rościszewskiego, Warszawa: IGiPZ PAN (Geopolitical Studies t. 10), 2003.

- W. Sienkiewicz, Polska od roku 1944. Najnowsza historia, Warszawa 2012.

- M.W. Solarz (red.), Geograficzno-polityczny atlas Polski. Polska w świecie współczesnym, Warszawa 2018.

M.W. Solarz (red.), Geograficzno-polityczny atlas Polski. Polska w świecie współczesnym: Perspektywa 2022, Warszawa 2022.

- M.W. Solarz (red.), Polska geografia polityczna wobec problemów i wyzwań współczesnej Polski i świata. Wybrane problemy, Toruń 2012.

- M.W. Solarz, Przestrzeń polityczna Polski – granice i podziały, "Prace i Studia Geograficzne" nr 54/2014.

- M.W. Solarz, Spór Wacława Nałkowskiego i Eugeniusza Romera o Polskę, „Geografia w szkole” 2012, nr 1.

- M.W. Solarz, The Language of Global Development. A Misleading Geography, Routledge 2014.

- M.W. Solarz, The Rise, Fall and Rebirth of Polish Political Geography, „Geopolitics” 19 (3) 2014.

- M. Sobczyński, Państwa i terytoria zależne. Ujęcie geograficzno-polityczne, Toruń 2006.

Literatura do ćwiczeń zostanie przekazana indywidualnie przez prowadzących grupy ćwiczeniowe.

Efekty uczenia się: K_W01, K_W04, K_W05, K_W08, K_W09, K_U01, K_U02, K_U03, K_U06, K_U07, K_U08, K_U09, K_U12,K_K01, K_K02, K_K05

Wiedza: Student zna i rozumie

K_W01, K_W04, K_W05, K_W08, K_W09

- historię geografii politycznej, jej funkcje, zainteresowania i kierunki badawcze, wybrane teorie i koncepcje, znaczenie mapy w geografii politycznej, polityce i życiu społecznym;

- definicję państwa, jego genezę i ich typologię, w tym z uwzględnieniem cech terytorium;

- definicje terytorium i granicy, ich rodzaje, proces wytyczania granic, rodzaje obszarów morskich;

- genezę kształtu współczesnej mapy politycznej świata, zmiany na mapie politycznej świata od okresu Wielkich Odkryć Geograficznych, w tym rodzaje zmian i ich przyczyny (ujęcie historyczne i problemowe);

- podstawowe informacje z zakresu stosunków międzynarodowych, w tym współczesne konflikty i spory międzynarodowe, najważniejsze współczesne organizacje międzynarodowe;

- pola i metody badawcze w geografii wyborczej;

- najważniejsze zagadnienia, problemy i wyzwania geograficzno-polityczne związane z Polską i Polakami, w tym ewolucję granic Polski od X wieku do dziś, najważniejsze mniejszości narodowe, etniczne i regionalne w Polsce, główne narracje i spory w ramach polskiej geografii politycznej;

- zależności między polityką a przestrzenią, także w przestrzeni publicznej i w architekturze.

Umiejętności: student potrafi

K_U01, K_U02, K_U03, K_U06, K_U07, K_U08, K_U09, K_U12

- wykonywać i analizować mapy wyborcze Polski;

- uczestniczyć w dyskusji na tematy geograficzno-polityczne, w tym przedstawiać logiczną argumentację i wyciągać krytyczne wnioski;

- zaprezentować wyniki samodzielnej analizy prostego problemu badawczego

w formie pisemnej i ustnej;

- samodzielnie wyodrębnić podstawowe tezy wysłuchanej prezentacji lub

przeczytanego tekstu;

- przygotować i przedstawić prezentację pisemną oraz ustną.

Kompetencje społeczne: student jest gotów do

K_K01,K_K02, K_K05

- uświadomienia sobie dynamicznego rozwoju i zmienności bytów, zjawisk i procesów o charakterze geograficzno-politycznym;

- pracy w grupie, jak i realizowania planu pracy własnej, będącej wkładem w dane zajęcia;

- uświadomienia sobie znaczenia problemów i wyzwań geograficzno-politycznych w historii, teraźniejszości i przyszłości Polski;

- aktywnego uczestnictwa w dyskusji na tematy geograficzno-polityczne, szanując poglądy partnerów.

1. Warunkiem zaliczenia ćwiczeń jest:

a. odpowiednia frekwencja. Dopuszcza się 1 nieobecność nieusprawiedliwioną. Ćwiczenia niezrealizowane ze względu na nieobecności (również te usprawiedliwione zwolnieniem lekarskim lub z dziekanatu) należy zaliczyć w uzgodnieniu z prowadzącym;

b. zaliczenie wszystkich kartkówek z mapy politycznej świata;

c. uzyskanie min. 60% pkt. z całych ćwiczeń, tj. m.in. 42/75 pkt.

Ocenie punktowej podlega:

a. zaliczenie kolokwium ze znajomości mapy politycznej świata (w formie kartkówek, 4x10p=40 pkt.), konieczność zdobycia co najmniej 32/40 p. (80%), aby uzyskać zaliczenie mapówek;

b. wykonanie na ocenę 1 posteru z zakresu geografii wyborczej (20 pkt.), praca w 3-4 osobowych grupach;

c. prezentacja jednego wskazanego zagadnienia przed grupą (10 pkt.).

Zaliczenie ćwiczeń jest warunkiem przystąpienia do egzaminu.

Osoby, które uzyskały z ćwiczeń oceny:

5! i 5 są zwolnione z egzaminu pod warunkiem rozmowy o zainteresowaniach naukowych z koordynatorem przedmiotu; jeśli nie zgłoszą się na rozmowę, przysługuje im prawo do egzaminu zerowego;

4+, 4 - mogą przystąpić do zerówki.

2. Egzamin:

a. w trakcie egzaminu sprawdzana jest wiedza z wykładów i literatury;

b. na wykładzie nie jest sprawdzana lista obecności;

c. egzamin ma formę ustną - student otrzymuje co najmniej 2 pytania z zakresu wykładu lub literatury.

Egzamin w terminie zerowym jest ustny.

Egzamin poprawkowy jest analogiczny do egzaminu w pierwszym terminie .

3. Ocena końcowa z przedmiotu jest średnią ważoną oceny z ćwiczeń (waga 0,5) i wykładu (0,5). Koordynator zastrzega sobie jednak prawo do podwyższenia oceny.