Ekohydrologia

geografia
gospodarka przestrzenna

fakultatywne

Ekohydrologia łączy wiedzę z zakresu ekologii i hydrologii. Jej przedmiotem badań są obiekty hydrologiczne znajdujące się w granicach zlewni.

W realizacji ćwiczeń pomocna jest znajomość pakietu ArcGIS.

w sali
w sali i w terenie

Ekohydrologia zakłada, że nadrzędne są czynniki abiotyczne, które kontrolują przebieg procesów biologicznych. Możliwe jest także sterowanie przebiegiem procesów hydrologicznych przez kształtowanie za pomocą czynników biotycznych. Jest to tzw. paradygmat "dual regulation" podwójnego sterowania.

W ramach wykładów lub ćwiczeń możliwe są zajęcia wyjazdowe do Europejskiego Regionalnego Centrum Ekohydrologii PAN w Łodzi;

W przypadku ćwiczeń przewiduje się prace kameralne: zapoznanie z głównymi koncepcjami ekohydrologii oraz rolą roślinności w ekohydrologii wg koncepcji „dual regulation” a także prace terenowe: obejmujące identyfikację zmian parametrów ilościowych i jakościowych wody w wyniku oddziaływania tam bobra europejskiego.

Wykład dotyczy następujących zagadnień:

- Jak zwiększyć odporność środowiska w erze antropocenu?

- Paradygmaty ekohydrologii i zasada "dual regulation"

- Jak właściwości zlewni kształtują jej reakcje na opad i transport roztworów i osadów.

- Sposoby szacowania punktowych i rozproszonych źródeł zanieczyszczeń wody.

- Teoria "river continuum" i główne parametry biotyczne w opisie środowiska rzecznego.

- Problem eutrofizacji Jeziora Sulejowskiego.

Ćwiczenia składają się z dwóch części. Pierwsza część, kameralna, ma za zadanie przybliżyć:

1) źródła teoretyczne ekohydrologii (ewolucję teorii prowadzących do wyodrębnienia się ekohydrologii) oraz materiały źródłowe w zakresie ekohydrologii;

2) najczęściej występujące makrofity i ich rolę bioindykacyjną w hydrologii oraz ekohydrologiczne funkcje roślinności zgodnie z koncepcją „dual regulation”: strefy buforowe oraz fitotechnologie. Druga część, terenowa, obejmuje obserwacje i pomiary w Warszawie lub okolicy na cieku objętym działalnością bobra europejskiego i ma za zadanie przybliżyć modyfikacje cech ilościowych zachodzących w hydrosferze oraz idące za tym modyfikacje cykli pierwiastków w wyniku tworzenia tam na ciekach. Efektem dociekań terenowych i analizy literatury ma być poster prezentujący ekohydrologiczną rolę tam bobrowych. Opracowywanie wyników wykonywane są w grupach 2 osobowych.

Nakład pracy studenta:

Wykłady 20%

Udział w sesji wyjazdowej 5%

Ćwiczenia w sali oraz w terenie 25%

Praca własna:

Studia literaturowe 10% Przygotowanie eseju 10%

Prace terenowe 10%

Przygotowanie posteru i zreferowanie wyników 20%

Bajkiewicz-Grabowska E., 1987, Ocena naturalnej podatności jezior na degradację i roli zlewni w tym procesie. Wiad. Ekol., 33, 3, 279-289.

Kajak Z., 2001, Hydrobiologia - Limnologia. Ekosystemy wód śródlądowych, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Larsen, A., Larsen, J. R., Lane, S. N. ,2021, Dam builders and their works: Beaver influences on the structure and function of river corridor hydrology, geomorphology, biogeochemistry and ecosystems. Earth-Science Reviews, 218, 103623.

Nowicka B., Nadolna A. , Bałandin M. ,2012, Shorezone Functionality Index – Lake Charzykowskie, Poland: Full Report for EULAKES Project Ref. Nr. 2CE243P3.

Siligardi M., Zennaro B., Nowicka B., Nadolna A., 2016, SFI – Metoda oceny funkcjonalności stref brzegowych jezior. Gospodarka Wodna 12; ISSN: 0017-2448 e-ISN 2449-9439; 410-41.

Soszka H., Pasztaleniec A., Koprowska K., Kolada A., Ochocka A., 2012, Wpływ przekształceń hydromorfologicznych jezior na zespoły organizmów wodnych –przegląd piśmiennictwa.Ochrona Środowiska i Zasobów Naturalnych. 51: 24-52.

Wohl, E., Inamdar, S., 2025, Beaver Versus Human: The Big Differences in Small Dams. Wiley Interdisciplinary Reviews: Water, 12(2), e70019.

Zalewski M. (red.), 2020, Ekohydrologia, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Zalewski M. (red.), 2002, Guidlines for the integrated management of the watershed. UNEP.

Zalewski M., Wagner-Lotkowska I., 2004, Integrated Wateeshed Management Ecohydrology & Phytotechnology Manual, UNESCO, Paris.

K_W02 student zna i rozumie

- skomplikowane powiązania między ekologią, hydrologią i działalnością człowieka;

- opis właściwości zlewni i szacowania transportu osadów i roztworów;

- problem eutrofizacji wód powierzchniowych i źródła biogenów;

- zasady gospodarowania przestrzennego w zlewni.

K_U05 student umie:

- opracować diagnozę stanu komponentów środowiska oraz prawidłowo interpretować korzyści i konflikty pomiędzy procesami przyrodniczymi i potrzebami człowieka;

- zaplanować i przeprowadzić pracę badawczą i zaprezentować wyniki.

K_K05 podejmuje działania z poczuciem odpowiedzialności za stan ekosystemów i zasobów Ziemi.

Zaliczenie wykładów na podstawie eseju 50%

Zaliczenie ćwiczeń:

średnia z oceny z 2 części 40%

- kolokwium z części dot. makrofitów i ekohydrologicznych funkcji roślinności

- praca graficzna (plakat) prezentująca wyniki prac terenowych oraz przegląd literatury

przygotowanie do ćwiczeń aktywność podczas zajęć 10%

Obecność na zajęciach obowiązkowa. W przypadku usprawiedliwionej nieobecności (2 nieobecności) konieczne jest ustalenie z prowadzącym formy nadrobienia i zaliczenia zaległości. W przypadku większej liczby nieobecności decyzje zależą od KJD.

brak