Uniwersytet Warszawski, Wydział Chemii - Centralny System Uwierzytelniania
Strona główna

Procesy miejskie II

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: 1900-SM-4-2
Kod Erasmus / ISCED: (brak danych) / (brak danych)
Nazwa przedmiotu: Procesy miejskie II
Jednostka: Wydział Geografii i Studiów Regionalnych
Grupy: Przedmioty obowiązkowe, Studia miejskie, stacjonarne - sem. 4
Studia Miejskie, III i IV semestr, Moduł Ekonomiczno-Polityczny
Studia Miejskie, III i IV semestr, Moduł Przestrzenny
Studia Miejskie, III i IV semestr, Moduł Społeczny
Punkty ECTS i inne: 3.50 Podstawowe informacje o zasadach przyporządkowania punktów ECTS:
  • roczny wymiar godzinowy nakładu pracy studenta konieczny do osiągnięcia zakładanych efektów uczenia się dla danego etapu studiów wynosi 1500-1800 h, co odpowiada 60 ECTS;
  • tygodniowy wymiar godzinowy nakładu pracy studenta wynosi 45 h;
  • 1 punkt ECTS odpowiada 25-30 godzinom pracy studenta potrzebnej do osiągnięcia zakładanych efektów uczenia się;
  • tygodniowy nakład pracy studenta konieczny do osiągnięcia zakładanych efektów uczenia się pozwala uzyskać 1,5 ECTS;
  • nakład pracy potrzebny do zaliczenia przedmiotu, któremu przypisano 3 ECTS, stanowi 10% semestralnego obciążenia studenta.
Język prowadzenia: (brak danych)
Rodzaj przedmiotu:

obowiązkowe

Efekty uczenia się:

K_W01 - w pogłębionym stopniu wybrane fakty, obiekty i zjawiska związane ze studiami miejskimi oraz dotyczące ich metody i teorie wyjaśniające złożone zależności między nimi, stanowiące zaawansowaną wiedzę ogólną z zakresu dyscyplin naukowych tworzących podstawy teoretyczne studiów miejskich, uporządkowaną i podbudowaną teoretycznie wiedzę obejmującą wybrane zagadnienia z zakresu zaawansowanej wiedzy szczegółowej właściwej dla studiów miejskich;

K_W02 - główne tendencje rozwojowe geografii społeczno-ekonomicznej i gospodarki przestrzennej, ekonomii, nauk socjologicznych, historii, nauk o kulturze, nauk o polityce i administracji, nauk o Ziemi i środowisku w zakresie, w jakim dyscypliny te związane są ze studiami miejskimi;

K_W03 - fundamentalne dylematy współczesnej cywilizacji w zakresie rozwoju miast;

K_U01 - formułować i rozwiązywać złożone i nietypowe problemy oraz innowacyjnie wykonywać zadania z zakresu studiów miejskich w nieprzewidywalnych warunkach przez właściwy dobór źródeł i informacji z nich pochodzących, dokonywanie oceny, krytycznej analizy, syntezy, twórczej interpretacji i prezentacji tych informacji;

K_U03 - formułować i testować hipotezy związane z prostymi problemami badawczymi z zakresu studiów miejskich

K_U04 – komunikować się na tematy specjalistyczne związane ze studiami miejskimi ze zróżnicowanymi kręgami odbiorców;

K_U05 - prowadzić debatę z zakresu rozwoju miejskiego;

K_K01 - krytycznej oceny posiadanej wiedzy i odbieranych treści z zakresu studiów miejskich;

K_K05 - myślenia i działania w sposób przedsiębiorczy;

K_U07 – organizować pracę indywidualną i zespołową oraz kierować pracą zespołu;

WIEDZA

Studenci:

1. znają różne definicje i pojęcia związane z pamięcią zbiorową

2. znają specyfikę procesów miejskich i ich wpływu na kształtowanie się pamięci zbiorowej w kontekście miast dotkniętych II wojną światową i Holokaustem, ze szczególnym uwzględnieniem warszawskiego Muranowa

3. rozumieją genezę, filozofię oraz globalny zasięg projektu Stolpersteine Guntera Demniga, a także główne osie dyskusji i kontrowersji związanych z tą formą upamiętnienia w różnych kontekstach kulturowych i prawnych (międzynarodowym i polskim).

4. Znają najważniejsze metody i źródła (archiwa cyfrowe, bazy danych, mapy historyczne) niezbędne do prowadzenia badań z zakresu historii lokalnej, mikrohistorii oraz identyfikacji ofiar prześladowań nazistowskich.

5. Rozumieją polskie realia prawne i administracyjne (procedury, wymagania formalne, rola instytucji państwowych oraz samorządów) związane z inicjatywami upamiętniania historii w przestrzeni publicznej.

UMIEJĘTNOŚCI

Studenci

1. Umieją krytycznie analizować i oceniać różne formy materialnego upamiętniania (pomniki, tablice, instalacje artystyczne) pod kątem ich skuteczności, etyki i oddziaływania na odbiorców.

2. Potrafią prowadzić badania terenowe (spacery badawcze, mapowanie) oraz sprawnie wykorzystywać cyfrowe bazy danych do pozyskiwania i weryfikowania informacji historycznych o konkretnych osobach i adresach.

3. Umieją opracować sprawozdanie, który uwzględnia zarówno aspekt historyczny, artystyczny, jak i proceduralny/administracyjny, proponując realne rozwiązania dla konkretnego miejsca

4. Potrafią formułować rekomendacje i argumentować propozycje działań w zakresie polityki pamięci i dziedzictwa kulturowego,

KOMPETENCJE

1. Praca w zespole (grupach projektowych) z efektywną komunikacją i współpracą w dążeniu do wspólnego celu badawczego i projektowego.

2. Podejmowania świadomej refleksji nad wrażliwymi tematami historycznymi (Holokaust, pamięć ofiar), z poszanowaniem godności osób upamiętnianych i ich rodzin.

3. Inicjowania działań na rzecz zachowania pamięci historycznej w lokalnej społeczności oraz angażowania się w dialog publiczny na temat kształtowania przestrzeni miejskiej i jej tożsamości.

4. Gotowość przygotowania sprawozdania/raportu z prezentacją w nawiązaniu do tytułowego tematu

Metody i kryteria oceniania:

1. Przygotowanie sprawozdana końcowego (raport grupowy). Jakość merytoryczna, realność zaproponowanych rozwiązań, poprawność formalna i językowa raportu wykonalności wdrożenia Stolpersteine na Muranowie. Raport powinien

bazować na danych zebranych w terenie i archiwach cyfrowych – 70%

2. Prezentacja sprawozdania i dyskusja. Umiejętność przedstawienia wyników prac, obrony zaproponowanych rozwiązań oraz udział w dyskusji merytorycznej podczas końcowej sesji warsztatowej – 20 %

3. Udział w dyskusjach, zaangażowanie podczas spaceru badawczego – 10%

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2024/25" (zakończony)

Okres: 2025-02-17 - 2025-06-08
Wybrany podział planu:
Przejdź do planu
Typ zajęć:
Warsztaty, 60 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Mirosław Grochowski
Prowadzący grup: Sylwia Dudek-Mańkowska, Mirosław Grochowski, Maciej Misztal, Adam Tyszkiewicz
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Warsztaty - Zaliczenie na ocenę

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2025/26" (w trakcie)

Okres: 2026-02-16 - 2026-06-07
Wybrany podział planu:
Przejdź do planu
Typ zajęć:
Warsztaty, 60 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Adam Tyszkiewicz
Prowadzący grup: Marta Raczyńska-Kruk, Adam Tyszkiewicz
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Warsztaty - Zaliczenie na ocenę
Skrócony opis:

Na warsztatach zostaną omówione procesy miejskie w Warszawie w kontekście mechanizmów pamięci zbiorowej oraz w świetle koncepcji teoretycznych i metodologicznych z zakresu geografii pamięci. Przeprowadzona zostanie analiza miejsc (zawartych w nich kodów kulturowych i historycznych, funkcji społeczno-kulturowych i wpływu na świadomość obecnych mieszkańców) związanych z przedwojennymi mieszkańcami dzisiejszej dzielnicy Muranów (w szczególności ofiarami Holocaustu i prześladowań nazistowskich). W nawiązaniu do słynnych „Kamieni Pamięci” (niem. die Stolpersteine) proj. Guntera Demniga przygotowane zostanie przez studentów sprawozdanie z propozycją wdrożenia tej idei w przestrzeni wybranych miejsc w Warszawie.

Pełny opis:

Warszawski Muranów można określić jako laboratorium pamięci w historii stolicy Polski. Dzielnica ta, wzniesiona na gruzach getta, stanowi unikalną przestrzeń miejską, gdzie powojenna architektura socrealistyczna i modernistyczna przykrywa traumatyczną historię żydowskiej społeczności. Warsztaty mają na celu krytyczną analizę procesów miejskich związanych z powstawaniem krajobrazu pamięci (memoryscape) Muranowa, a tym samym kształtowaniem pamięci i wyobraźni zbiorowej na tym specyficznym obszarze. Centralnym punktem zajęć będzie omówienie idei Stolpersteine („Kamieni Pamięci”) – projektu niemieckiego artysty Guntera Demniga, który poprzez mosiężne tabliczki w bruku przywrócił w wielu miastach europejskich tożsamość ofiarom Holokaustu i prześladowań nazistowskich. Uczestnicy zajęć, w oparciu o samodzielnie odnalezione materiały archiwalne i narracje biograficzne na temat osób upamiętnionych oraz analizę terenu (dokumentacja terenowa fotograficzna i fonograficzna, wywiady eksperckie, badania jakościowe metodą etnograficzną: wywiady z mieszkańcami, przechodniami i innymi użytkownikami przestrzeni dotyczące recepcji zjawiska), przygotują sprawozdanie dotyczące możliwości wdrożenia tej idei w wybranych miejscach na terenie dzisiejszego Muranowa.

Program spotkań:

Zajęcia wprowadzające - informacje organizacyjne

Pamięć zbiorowa – definicja, znaczenie, specyfika pojęcia, tradycje i orientacje badawcze w ramach memory studies, ze szczególnym naciskiem na geografię pamięci

Wprowadzenie do idei Stolpersteine Guntera Demniga. Filozofia projektu, zasięg międzynarodowy.

Analiza case studies (przykłady z Berlina, Kolonii, Wiednia, Amsterdamu itd.)

Recepcja idei Stolpersteine w Polsce (analiza wdrożeń w innych polskich miastach)

Inne wybrane przykłady kommemoratywnych upamiętnień w przestrzeni miast: projekt Toma Fechta upamiętnień ofiar AIDS

Metodologia pracy przy projekcie: podstawy terenowych badań w nurcie jakościowym (wywiad ekspercki, wywiad etnograficzny ustrukturyzowany i swobodny, transkrypcja i analiza narracji, esej fotograficzny i dokumentacja wizualna, dokumentacja fonograficzna)

Historia dzielnicy żydowskiej Muranów przed i po II wojnie światowej. Kontekst historyczny i urbanistyczny. Procesy zapominania i pamiętania w mieście.

Spacery badawcze: mapowanie pamięci Muranowa. Analiza obecnej przestrzeni, identyfikacja potencjalnych miejsc.

Praca archiwalna: rekonstrukcja (geo)biografii osób upamiętnionych w oparciu o materiały źródłowe archiwalne (instrukcja korzystania z cyfrowych baz danych) i narracje pozyskane podczas wywiadów.

Wyzwania wdrożenia na Muranowie. Dyskusja: brak ciągłości adresowej, kwestie prawne, współpraca z instytucjami państwowymi i władzami dzielnicy

Praca samodzielna studentów. Konsultacje z prowadzącymi zajęcia

Prezentacja sprawozdania. Omówienie rekomendacji i wniosków końcowych przez grupę/grupy robocze.

Zajęcia będą się składać z wykładów wprowadzających, prezentacji multimedialnych, dyskusji moderowanych, pracy z planami i materiałami źródłowymi (archiwa cyfrowe, relacje, fotografie), spacerów badawczy po terenie Muranowa (mapowanie pamięci), obserwacji terenowych, pracy projektowej w grupach.

Nakład pracy studenta: 3,5 ECTS

(N) – praca w bezpośrednim kontakcie z nauczycielami,

(S) – praca własna (samodzielna) studenta.

Zajęcia (warsztaty) = 60h (N)

• Analizy terenowe = 5h (S)

• Prace analityczne = 5h (S)

• Prace projektowe = 5h (S)

• Przygotowanie raportu = 7,5h (S)

RAZEM = ok. 87,5h

Literatura:

B. Patrycja et al. (red.), Pomiędzy pamięcią zbiorową a historią, Gdańsk 2016

Ciesielska M., Lekarze getta warszawskiego, Warszawa 2017

Fecht T., Namen und Steine, Mémoire nomade 1992-2000, Wien 2001

Ferenc M. (red.), Encyklopedia getta warszawskiego, Warszawa 2024

Friedman F., Martyrs and fighters: the epic of the Warsaw Ghetto, New York 1954

Halbwachs M., Społeczne ramy pamięci, Warszawa 2022

Hammersley M., Atkinson P., Metody badań terenowych, Poznań 2000

Hesse H., Stolpersteine. Idee. Künstler. Geschichte. Wirkung, Essen 2017

Krasucki M., Warszawskie getto. Pomiejsce, Kraków 2025

Lipszyc, A. (red.), Pomnik, symbol, trauma. Muranów w dyskursie pamięci, 2015

Majewski J. S., Warszawa nieodbudowana. Żydowski Muranów i okolice, Warszawa 2012

Margalit A., Imię i troska, tłum. P. Dobrosielski, [w:] Antropologia pamięci. Zagadnienia i wybór tekstów, red. P. Majewski, M. Napiórkowski, Warszawa 2018

Saryusz-Wolska M., Pamięć zbiorowa i kulturowa: współczesna perspektywa niemiecka, Kraków 2009

Young J. E., The Texture of Memory. Holocaust Memorials and Meaning, Yale University Press 1993

Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Warszawski, Wydział Chemii.
ul. Pasteura 1, 02-093 tel: +48 22 55 26 230 http://www.chem.uw.edu.pl/ kontakt deklaracja dostępności mapa serwisu USOSweb 7.3.0.0-4 (2026-03-10)