Historia literatury polskiej: romantyzm [3001-11A2LR] Rok akademicki 2026/27
Ćwiczenia, grupa nr 2

1. Zajęcia wprowadzające

Maria Janion, Romantyzm polski wśród romantyzmów europejskich, w: tejże, Gorączka romantyczna, Warszawa 2000.

2. Wśród "książek zbójeckich"

Fryderyk Schiller, Zbójcy, tłum. F. Konopka, Wrocław 1986.

Tamże: wstęp O. Dobijanki-Witczakowej.

3. Pojęcie choroby wieku

René Chateaubriand, René, tłum. T. Boy Żeleński, wyd. dowolne.

Marta Piwińska, Kochana siostra, w tejże, Złe wychowanie. Fragmenty romantycznej biografii, Gdańsk 2005.

Maria Janion, Maria Żmigrodzka, René: od utraty do zatraty w: tychże, Romantyzm i egzystencja, Gdańsk 2004.

4. Źródła romantycznego buntu

George Gordon Byron, Kain, tłum. Józef Paszkowski w: tegoż, Dramaty, opr. Juliusz Żuławski, 1988.

Maria Janion, Prometeusz, Kain, Lucyfer w: tejże Gorączka romantyczna, Warszawa 2000.

Marcin Leszczyński, Profesora Lucyfera wykłady o paleontologii i kosmologii. Kain Lorda Byrona, „Wiek XIX. Rocznik Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza” 2013.

5. Ballady romantyczne - manifesty programowe i konwencje artystyczne

- William Wordsworth, Przedmowa do drugiego wydania „Ballad lirycznych” w: Manifesty romantyzmu 1790-1830, Anglia, Niemcy, Francja, Warszawa 1995.

- Adam Mickiewicz Ballady i romanse, w: tegoż, Dzieła, wyd. rocznicowe, t. 1, Warszawa 1993.

- W. Wordsworth, Jest nas siedmioro głów, tłum. J. Kasprowicz, wyd. dowolne

- John Keats, La belle dame sans merci, tłum. S. Barańczak, wyd. dowolne.

Kazimierz Cysewski, Romantyczne nowatorstwo i tradycja. O „Balladach i romansach” Mickiewicza, Kraków 2018.

6. Przełom romantyczny w warszawskiej krytyce literackiej

Walka romantyków z klasykami. Antologia, oprac. S. Kawyn. Wrocław 1963. Tamże:

- Kazimierz Brodziński, O romantyczności i klasyczności, tudzież o duchu poezji polskiej;

- Jan Śniadecki, O pismach klasycznych i romantycznych;

- Adam Mickiewicz, O krytykach i recenzentach warszawskich.

Bogusław Dopart, Koncepcje poezji w okresie sporów przełomu romantycznego w Polsce (1818-1830), w: tegoż, Mickiewiczowski romantyzm przedlistopadowy, Kraków 1992.

7. Dziewiętnastowieczny orientalizm

Adam Mickiewicz, Sonety krymskie w: tegoż, Dzieła, wyd. rocznicowe, t. 1, Warszawa 1993.

Percy Byshhe Shelley, Ozymandias, tłum. A. Asnyk, wyd. dowolne.

Maurycy Mochnacki, O „Sonetach” Adama Mickiewicza w: Walka romantyków z klasykami, oprac. S. Kawyn, Wrocław 1963.

8. Melancholia szkoły ukraińskiej

Antoni Malczewski, Maria, Białystok 2002.

Tamże: Hanna Krukowska: Ciemna strona istnienia w romantycznym poemacie Malczewskiego.

Marek Bieńczyk, „Wszystko w świecie tracić”. O „Marii” Antoniego Malczewskiego w: tegoż, Oczy Dürera. O melancholii romantycznej, Warszawa 2002

9. Frenezja i rewolucja

Seweryn Goszczyński, Zamek kaniowski, Białystok 2002.

German Ritz, Romantyczna frenezja jako koncepcja obrazowania w: Nihilizm i historia. Studia z literatury XIX i XX wieku, red. M. Sokołowski, J. Ławski, Białystok 2009.

Roman Przybylski, Świat jako maszyna piekielna (O „Zamku kaniowskim” Goszczyńskiego), w: „Szkoła ukraińska” w romantyzmie polskim. Szkice polsko-ukraińskie, red. S. Makowski oraz U. Makowska i M. Nesteruk, Warszawa 2012 (lub inne wydanie).

10. Miłość jako romantyczna kategoria egzystencji

Adam Mickiewicz, Dziadów cz. IV, w: tegoż, Dzieła, wyd. rocznicowe, t. 3, Warszawa 1995.

Marta Piwińska, Posłowie w: Miłość romantyczna, Kraków 1984.

11. Powieść gotycka i jej inspiracje

M.G. Lewis, Mnich, tłum. Z. Sinko, wyd. dowolne

Zygmunt Krasiński, Mściwy karzeł i Masław, książę mazowiecki, w: tegoż, Dzieła zebrane. Nowe wydanie, red. M. Strzyżewski, t. 4, Małe formy narracyjne, Toruń 2017.

Maria Janion, Gotycyzm opinogórski, w: tejże, Niesamowita Słowańszczyzna, Kraków 2007 (lub nowsze).

12. Etyczne konteksty walki narodowowyzwoleńczej przed powstaniem listopadowym

Adam Mickiewicz, Konrad Wallenrod w: tegoż, Dzieła, wyd. rocznicowe, t. 2, Warszawa 1994.

Stefan Chwin, Literatura a zdrada, Kraków 1993.

Maria Janion, Tragizm Konrada Wallenroda, w: Romantyzm. Studia o ideałach i stylu, Warszawa 1969.

13. Nowa koncepcja dramatu

Victor Hugo, Przedmowa do dramatu „Cromwell”, w: Manifesty romantyzmu 1790-1830, Anglia, Niemcy, Francja, Warszawa 1995.

Adam Mickiewicz, Dziadów cz. III, w: tegoż, Dzieła, wyd. rocznicowe, t .3, Warszawa 1993.

Adam Mickiewicz, Wykład XVI w: tegoż, Dzieła, wyd. rocznicowe, t. 10, Warszawa 1998.

Alina Kowalczykowa, Teatr i dramat romantyczny, Warszawa 1997.

14. Polskie warianty mesjanizmu cz. 1.

Adam Mickiewicz, Księgi narodu i pielgrzymstwa polskiego w: tegoż, Dzieła, wyd. rocznicowe, t. 5, Warszawa 1996 oraz Dziadów cz. III (fragm. Widzenie ks. Piotra).

Zofia Stefanowska, Historia i profecja. Studium o „Księgach narodu i pielgrzymstwa polskiego”, Warszawa 1962.

‘mesjanizm’ hasło, w: Słownik literatury polskiej XIX wieku, red. J. Bachórz, A. Kowalczykowa, Wrocław 2012.

15. Dyskusje z mesjanizmem i stylizacja biblijna w Anhellim Juliusza Słowackiego

Juliusz Słowacki, Anhelli, w: tegoż, Poematy, oprac. J. Brzozowski, Z. Przychodniak, Poznań 2009.

Zofia Trojanowiczowa, Sybir romantyków, Poznań 1992.

Semestr II:

16.

J. Słowacki, Balladyna (wydanie dowolne).

– W. Weintraub, Balladyna, czyli zabawa w Szekspira [w:] Tenże, Od Reja do Boya. Warszawa 1977 lub „Pamiętnik Literacki” 1970, z. 4.

– J. Maciejewski, „Balladyna”, czyli „świat przez pryzma przepuszczony” [w:] Tenże, Trzy szkice romantyczne. Poznań 1967.

– Z. Raszewski, O teatralnym kształcie „Balladyny”. „Pamiętnik Teatralny” 1959, z. 1-3.

17.

J. Słowacki, Horsztyński. Opr. J. Ławski. Wrocław 2009 (BN I 314).

– J. Maciejewski, Funkcja hamletyzmu w „Horsztyńskim” Juliusza Słowackiego [w:] Literatura. Komparatystyka. Folklor: księga poświęcona Julianowi Krzyżanowskiemu. Red. M. Bokszczanin, S. Frybes, E. Jankowski. Warszawa 1968.

– J. Ławski, wstęp [w:] Juliusz Słowacki, Horsztyński. Wrocław 2009 (BN I 314).

18.

J. Słowacki, Lilla Weneda (wydanie dowolne)

– J. Skuczyński, Lilla Weneda z "ariostycznym uśmiechem". "Pamiętnik Literacki" 1986, nr 3.

19.

J. Słowacki, Beniowski (wydanie dowolne).

– S. Tregutt, Beniowski: kryzys indywidualizmu romantycznego. Warszawa 1999.

– J. M. Rymkiewicz, Słowacki. Encyklopedia. Warszawa 2004 (hasła: Pojedynek, Uczta grudniowa w 1840 roku);

20.

J. Słowacki, Ksiądz Marek. Opr. Marta Piwińska. Wrocław 1991 (BN I 29).

– S. Treugutt, Książę niezłomny na murach Baru [w:] Przemiany tradycji barskiej. Red. zbior. Kraków 1972.

– M. Piwińska, wstęp [w:] J. Słowacki, Ksiądz Marek. Wrocław 1991 (BN I 29).

21.

Juliusz Słowacki, Sen srebrny Salomei

– A. Kowalczykowa, wstęp [w:] Juliusz Słowacki, Sen srebrny Salomei. Wrocław 2009.

22.

Juliusz Słowacki, Genezis z Ducha, Król-Duch ( Rapsod I) [w:] Tenże, Krąg pism mistycznych. Opr. A. Kowalczykowa. Wrocław 1997. BN I 245.

– A. Kowalczykowa, wstęp [w:] J. Słowacki, Krąg pism mistycznych. Wrocław 1997. BN I 245.

– M. Piwińska, Juliusz Słowacki od Duchów. Warszawa 1992.

– J. M. Rymkiewicz, Słowacki. Encyklopedia. Warszawa 2004 (hasła: „Król-Duch” – jak go wydać, Pornic).

23.

Juliusz Słowacki, Agezylausz (wydanie dowolne)

– W. Szturc, Tradycje antyczne w dramacie europejskim doby romantyzmu [w:] Inspiracje Grecji antycznej w dramacie doby romantyzmu. Red. Maria Kalinowska. Toruń 2001, s. 60-88.

– M. Kalinowska, „Agezylausz” J. Słowackiego – próba lektury [w:] Antyk romantyków: model europejski i wariant polski. Rekonesans. Red. M. Kalinowska, B. Paprocka-Podlasiak. Toruń 2003.

24.

Juliusz Słowacki, Samuel Zborowski

– Świat z tajemnic wyspowiadany…Studia o Samuelu Zborowskim Juliusza Słowackiego, pod red. M. Kalinowskiej, J. Skuczyńskiego, M. Bizior, Toruń 2006;

– M. Piwińska, Juliusz Słowacki od Duchów, Warszawa 1992.

– J. M. Rymkiewicz, Samuel Zborowski. Warszawa 2010.

25.

Z. Krasiński, Nie-Boska Komedia (wydanie dowolne).

– M. Janion, wstęp [w:] Z. Krasiński, Nie-Boska Komedia. Wrocław 1974.

– M. Janion, Czas formy otwartej [w:] Tejże, Czas formy otwartej. Warszawa 1984.

26.

Z. Krasiński, Irydion (wydanie dowolne).

– M. Janion, Między przeznaczeniem a Opatrznością [w:] Tejże, Prace wybrane. Kraków 2000, t. II.

– K. Górski, Irydion i Konrad Wallenrod [w:] Mickiewicz. Artyzm i język. Warszawa 1977.

27.

A. Fredro, Pan Jowialski, Trzy po trzy (fragmenty). (Wydania dowolne)

– J. M. Rymkiewicz, Aleksander Fredro jest w złym humorze. Warszawa 1977.

– M. Bieńczyk, Kapitan dziecko Saturna (O „Trzy po trzy” Fredry) [w:] Tenże, Oczy Dűrera. O melancholii romantycznej. Warszawa 2002.

28.

Wybór poezji W. Pola, K. Ujejskiego, T. Lenartowicza, A. E. Odyńca

– M. Janion, Poezja w kraju. Próba syntezy, M. Żmigrodzka, Proza fabularna w kraju [w:] Literatura krajowa w okresie romantyzmu 1831–1863. Red. M. Janion, B. Zakrzewski, M. Dernałowicz. Kraków 1975, t. I. (Obraz literatury polskiej XIX i XX wieku).

– H. Michałowska, Salony artystyczno-literackie w Warszawie 1832–1860. Warszawa 1974.

29.

Henryk Rzewuski, Pamiątki Soplicy (wydanie dowolne)

– M. Żmigrodzka, Karmazyn, palestrant i wiek XIX, [w:] Tejże, Przez wieki idąca powieść. Wybór pism o literaturze XIX i XX w. Warszawa 2002.

30.

Cyprian Norwid, Vade-mecum. Opr. J. Fert. Wrocław 1990. BN I, 271.

– J. Fert, wstęp [w:] Cyprian Norwid, Vade-mecum. Opr. J. Fert. Wrocław 1990. BN I, 271.

– W. Rzońca, Norwid a romantyzm polski. Warszawa 2005.

Uwaga: zajęcia w semestrze zimowym poprowadzi dr Katarzyna Westermark, a w semestrze letnim prof. Wiesław Rzońca.

Semestr I, dr Katarzyna Westermark

1. Zajęcia wprowadzające

2. Wśród "książek zbójeckich"

3. Pojęcie choroby wieku

4. Źródła romantycznego buntu

5. Ballady romantyczne - manifesty programowe i konwencje artystyczne

6. Przełom romantyczny w warszawskiej krytyce literackiej

7. Dziewiętnastowieczny orientalizm

8. Melancholia szkoły ukraińskiej

9. Frenezja i rewolucja

10. Miłość jako romantyczna kategoria egzystencji

11. Powieść gotycka i jej inspiracje

12. Etyczne konteksty walki narodowowyzwoleńczej przed powstaniem listopadowym

13. Nowa koncepcja dramatu

14. Mickiewiczowski mesjanizm polistopadowy

15. Dyskusje z mesjanizmem i stylizacja biblijna. "Anhelli" Juliusza Słowackiego

Semestr II - prof. Wiesław Rzońca

– Problematyka ironii romantycznej. Meandry dziewiętnastowiecznego szekspiryzmu

– Byronizm twórczości przedlistopadowej Słowackiego. System genezyjski późnej twórczości Juliusza Słowackiego;

– Prowidencjalizm a tragizm zemsty. Twórczość Zygmunta Krasińskiego;

– Komedia epoki romantyzmu: twórczość Aleksandra Fredry;

– Twórczość romantyków krajowych;

– Romantyczna gawęda szlachecka - Henryk Rzewuski;

– Norwid jako interpretator epoki romantyzmu.

Dyskusja, kontrola obecności.

Dozwolone są dwie nieobecności w semestrze, dodatkowe nieobecności powinny zostać bezzwłocznie usprawiedliwione lub odrobione na zasadach ustalonych z osobą prowadzącą zajęcia.

Warunkiem dopuszczenia do egzaminu jest zaliczenie obu semestrów ćwiczeń oraz uzyskanie pozytywnej oceny z pracy rocznej.

Westermark Katarzyna / Rzońca Wiesław

Jeśli student chce (na potrzeby pracy zaliczeniowej lub prac cząstkowych) skorzystać z narzędzi sztucznej inteligencji, musi:

a. uzyskać na to zgodę osoby prowadzącej zajęcia,

b. uzgodnić z osobą prowadzącą zajęcia cele i zakres wykorzystania narzędzi

sztucznej inteligencji.

Student nie może korzystać z narzędzi sztucznej inteligencji, aby redagować prace w języku polskim, chyba że osoba prowadząca zajęcia się na to zgodzi.

Jeśli student wykorzysta narzędzia sztucznej inteligencji:

a. bez zgody osoby prowadzącej zajęcia lub

b. w sposób z nią nieuzgodniony,

osoba prowadząca zajęcia stosuje procedury analogiczne do tych stosowanych w procedurze antyplagiatowej.

Procedury te opisała Uniwersytecka Rada ds. Kształcenia w

uchwale nr 14.