Przedmioty do wyzwania kierunkowego "Zwierzęta i środowisko" - I stopień Artes Liberales (grupa przedmiotów zdefiniowana przez Wydział "Artes Liberales")

Semestr zimowy 2025/26

• Konwersatorium - 30 godzin

Konwersatorium ma na celu pokazanie jak powieści skierowane do młodzieży, w których obecna jest przemoc wobec zwierząt, wywierają wpływ na współczesne postrzeganie relacji ludzko-zwierzęcych. Podczas zajęć będziemy czytać i omawiać teksty poświęcone rozmaitym formom wykorzystania zwierząt; zarówno komercyjne (hodowle przemysłowe, cyrki, hodowle futrzarskie, wyścigi psów), jak i indywidualne (porzucenie) lub takie, w których zwierzę nie jest celem przemocy, lecz staje się mimowolną ofiarą (eksperymenty na zwierzętach, utrata siedlisk podczas wycinania lasów). Kontekstem dla wspólnych rozważań będą teksty teoretyczne skoncentrowane na etyce wobec zwierząt (Peter Singer, Tom Regan, Frans de Waal, Marc Bekoff, Donna Haraway, Rosi Braidotti).

Semestr zimowy 2024/25

• Konwersatorium - 30 godzin

Semestr zimowy 2025/26

• Konwersatorium - 30 godzin

Zajęcia mają na celu zaznajomienie studentów nie specjalizujących się w dziedzinie nauk biologicznych z teorią ewolucji i historią życia na Ziemi. Poruszane też będą zaganienia związane z odbiorem społecznym teorii ewolucji i jej krytyką.

Semestr zimowy 2024/25

• Konwersatorium - 30 godzin

Celem konwersatorium jest pokazanie jak od 150 lat teoria ewolucji wpływa na kulturę popularną, a zwłaszcza inspiruje twórców literatury fantastycznej Podczas zajęć będziemy czytać zarówno teksty literackie z przełomu 19. i 20. wieku (Herbert George Wells, Arthur Conan Doyle) jak i utwory dwudziestowiecznych pisarzy sięgających niekiedy po konwencję science fiction (Kurt Vonnegut, Doris Lessing, William Golding). Omówimy także przykładowe fantazje twórców literatury neowiktoriańskiej (John Fowles, John Darnton, Tracy Chevalier). Kontekstem dla naszych rozważań będą poświęcone teorii ewolucji i biografii jej twórcy teoretyczne teksty pisane od lat 70. ubiegłego wieku autorstwa m.in. Billa Brysona, Richarda Dawkinsa i Edwarda O Wilsona.

Semestr letni 2024/25

• Konwersatorium - 30 godzin

Przedmiot dyskusji stanowić będą przykłady publikowanej w XXI w. polskiej i obcej twórczości dla młodych osób czytających, które ukazują zjawiska znaczące z perspektywy animal studies. Osoby tworzące literaturą dziecięcą od jej zarania wykorzystują zwierzęta jako nośniki znaczeń symbolicznych lub mało ważny element świata przedstawionego, jednak w ostatnich dekadach zauważyć można zwrot ku zwierzętom i podejmowanie tematów związanych z ich dobrostanem, etycznym traktowaniem czy wymieraniem gatunków. Prowadzone dyskusje poświęcone będą rozwiązaniom artystycznym w warstwie werbalnej i wizualnej, a analiza wybranych publikacji pozwoli na ukazanie współczesnej książki dla dzieci jako nośnika treści ważnych z perspektywy animal studies. Ponadto, osoby studiujące zaprezentują wyniki własnych badań w formie przygotowywanych w tandemach referatów.

Semestr letni 2025/26

• Konwersatorium - 30 godzin

Krótka wędrówka po filozofii śladem zwierząt występujących w istotnych miejscach filozoficznego tekstu pokazuje jak człowiek sytuuje się naprzeciw zwierzęcia. Jak porównuje stado i społeczeństwo. Jakich zwierząt potrzebuje do kreowania metafor w humanistycznej refleksji. Droga chronologiczna pozwoli dostrzec dzieje funkcji, jaką spełniają zwierzęta w historii myślenia człowieka o sobie samym.

Semestr letni 2025/26

• Konwersatorium - 30 godzin

Prowadzone przez dr biologii specjalizującą się w pracy nad świadectwami Zagłady interdyscyplinarne zajęcia „Pamięć środowiskowa – rozpoznania, perspektywy i narracje pozaludzkie” uwzględniające perspektywy nauk przyrodniczych i humanistycznych wprowadzają studentów w mnogość konotacji związanych z coraz częściej spotykanym terminem „pamięci środowiskowej” (environmental memory). Łącząc podejścia z obszaru badań nad pamięcią, biologii oraz humanistyki środowiskowej, rozważane będą różnokierunkowe konceptualizacje tej kategorii, nie posiadającej dotąd jednoznacznej definicji. Forma zajęć zakłada dyskusje nad tekstami, świadectwami oraz z zaproszonymi specjalistami/kami, których celem będzie próba zbliżenia się do innych niż antropocentryczna perspektyw w narracjach pamięci i postpamięci oraz perspektywa relacji między ludźmi a innymi zwierzętami, roślinami, mikrobami w projektowaniu przestrzeni w kontekście pamięci.

Semestr letni 2025/26

• Konwersatorium - 30 godzin

Celem zajęć jest ukazanie złożoności starożytnego dyskursu o zwierzętach, głównie w ujęciu filozoficznym, ale z odniesieniami do dzieł innych dziedzin kultury. Pierwszym z opisywanych tematów będzie definicja zwierzęcia i ujęcie człowieka jako zwierzęcia szczególnego. Na tej osi ukazane zostaną możliwe postawy człowieka względem pozostałych istot czujących. Kolejnym zagadnieniem będzie ukazanie relacji pomiędzy różnymi kosmologiami a wcześniej ukazanym moralnym rozwinięciem „kwestii zwierzęcej”. Wreszcie, zajmiemy się zwierzętami w ujęciu symbolicznym. Podstawą rozważań będą teksty starożytnych filozofów, ale także przedstawicieli antycznej medycyny i sztuki. Zajęciom towarzyszyć będzie refleksja nad stosowalnością/niestosowalnością omawianych ujęć klasycznych do nowożytnej i współczesnej refleksji – na ile jesteśmy dziedzicami tych ujęć wcześniejszych, a na ile raczej późniejszych, np. kartezjańskiej idei zwierzęcości. A może piszemy obecnie odrębny rozdział tej historii?

Semestr letni 2024/25

• Konwersatorium - 30 godzin

Celem zajęć jest omówienie zjawiska współczesnego ekstraktywizmu, czyli nieograniczonej eksploatacji zasobów w celu czerpania z nich określonego zysku. Ekstraktywizm zyskał znaczenie w kontekście szeroko rozumianej natury, zwłaszcza w związku z debatą o nadciągającej katastrofie klimatycznej oraz zmieniającej się roli zasobów naturalnych. Obecną ekstraktywistyczną fazę kapitalizmu – jak wskazuje profesor Vladan Joler – wyróżnia jednak to, iż gospodarka wykorzystuje niemalże wszystko: zasoby naturalne znajdujące się na ziemi, pod ziemią, pod powierzchnią wody, pod dnem morskim, w kosmosie, a także dane analogowe i cyfrowe oraz pracę i wszelką ludzką aktywność.

Semestr letni 2025/26

• Konwersatorium - 30 godzin

Jednym z centralnych problemów w studiach nad umysłem zwierzęcym (w tym ludzkim) jest kwestia mechanizmów odpowiadających za zdolność żywych organizmów do wchodzenia w interakcje ze stale i dynamicznie zmieniającym się środowiskiem. Na niniejszych zajęciach omówimy jedną z propozycji rozwiązania tego problemu, tzw. teorię afordancji, wprowadzoną do nauki przez Jamesa Gibsona, amerykańskiego kognitywistę i twórcę nurtu psychologii ekologicznej. Poznamy wypracowaną przez ten nurt koncepcję poznania nieopartego o obliczenia i reprezentacje mentalne, w którym kluczową rolę odgrywa bezpośredni, ściśle ucieleśniony przepływ informacji pomiędzy środowiskiem a działającym w nim organizmem. Dokonamy też przeglądu wpływu, który ta koncepcja wywarła na humanistykę i nauki społeczne, w szczególności badania antropozoologiczne, projektowanie (design), oraz studia nad krajobrazem i miejscami pamięci.