Przedmioty ogólnouniwersyteckie wystawiane przez Kolegium Artes Liberales (grupa przedmiotów zdefiniowana przez Wydział "Artes Liberales")

• Konwersatorium - godzin

This course offers a critical exploration of the complex, often painful, but also inspiring relationship between Poland and Ukraine — from historical traumas to modern solidarity in the face of Russian aggression.

Together, we will confront how Poles and Ukrainians today remember and interpret the darkest chapters of their shared past — and why their perspectives sometimes differ sharply. Why do mutual stereotypes persist? How have they evolved in the last few decades? What role do history, politics, and national myths play in shaping these images?

By the end of the course, students will gain a deeper, more nuanced understanding of historical conflicts, the politics of memory, and the possibilities for reconciliation between two neighboring nations facing a common threat today.

• Konwersatorium - 30 godzin

Postawienie teologii w ramach dyskursu humanistycznego otwiera perspektywę porównawczą refleksji prawosławnej, katolickiej i ewangelickiej, także w dialogu z innymi tradycjami i religiami; refleksji nad tym, co w nich wspólne i co odrębne. Język teologii jawi się jako samodzielny język humanistyki, będący kluczem do opisania człowieka i świata. Teologia jako jęz. humanistyki posługuje się bezpośrednim doświadczeniem człowieka, przekładając formy życia, twórczości, zachowań, uczuć, relacji społecznych na kategorie dyskursywne, wokół których na nowo budowany jest orbis humanum. Poprzez takie sproblematyzowanie teologii w jej polu zainteresowania są malarstwo, rzeźba, architektura, muzyka, literatura, doświadczenie mistyczne, liturgiczne czy ascetyczne. W ten sposób buduje się system nadrzędnych kategorii, wyznaczających dyskurs filozoficzny. Każda z wymienionych dziedzin, w obszarze teologii zyskuje nową interpretację, dla każdej z nich teologia staje się kluczem hermeneutycznym

• Konwersatorium - 45 godzin

Przedmiot poświęcony jest różnorakim manifestacjom adaptacji tekstu kultury, z naciskiem na adaptacje docelowe w formie filmu, serialu, gry wideo, słuchowiska i komiksu. Podczas zajęć słuchaczki i słuchacze analizują strategie adaptacyjne, ujmując je jednocześnie w ramy najważniejszych teorii kulturowych, odsłaniając tym samym nowe konteksty oraz funkcje danego medium i zdobywając kompetencje wymagane do świadomej recepcji tekstu kulturowego.

• Konwersatorium - 30 godzin

Tematem konwersatorium jest recepcja Akropolu ateńskiego w nowożytnych relacjach z podróży greckich, ale także szerzej - Akropol jako temat kultury polskiej i europejskiej.

W odniesieniu do odbioru Akropolu przez nowożytnych podróżnych kontekstem dla tego zagadnienia będzie „podróż grecka”, zwłaszcza w wieku XIX i XX, rozpatrywana na tle tradycji podróżowania sięgającej antyku. To jest pierwszy aspekt tytułowego tematu zajęć, skonkretyzowany jednak na temacie recepcji Akropolu, a także Aten. Analizować i interpretować będziemy teksty przedromantycznych i romantycznych podróżnych, a także twórców XX-wiecznych.

Osobnym wątkiem zajęć będzie Akropol ateński jako temat kulturowy, obecny w nowożytnej refleksji nad sztuką, w poezji czy w projektach kulturowych i teatralnych, np. Wyspiańskiego oraz w inscenizacjach jego dramatu Akropolis. Uprzywilejowanym tematem konwersatorium będzie związana z podróżą grecką refleksja nad tożsamością Europy.

• Konwersatorium - 30 godzin

Skrócony opis przedmiotu Konwersatorium poświęcone jest antycznym praktykom rytualnym jako czynnikom kulturotwórczym kształtującym literaturę, widowisko, wzorce zachowań społecznych oraz – współcześnie – film i różne formy sztuki i rozrywki cyfrowej. Studenci będą zapoznawać się z zagadnieniami związanymi z głównym tematem zajęć na podstawie tekstów źródłowych (w przekładach na język polski lub ewentualnie angielski) oraz opracowań naukowych, oraz będą badać współczesną (XX i XXI w.) kulturę popularną pod kątem obecności motywów zaczerpniętych z antycznej tradycji religijnej i ezoterycznej.

• Konwersatorium - 30 godzin

Zajęcia wprowadzają studentki i studentów w teorię i praktykę autoetnografii – metody badawczej łączącej osobiste doświadczenie z refleksją kulturową i społeczną. Kurs opiera się na analizie tekstów teoretycznych oraz ćwiczeniach pisarskich i metodologicznych, prowadzących do stworzenia krótkiego tekstu autoetnograficznego. Szczególny nacisk położony jest na etykę, formę i rolę osobistego zaangażowania w badaniach jakościowych.

• Wykład - 60 godzin

Wykład BAŁKANY poświęcony jest regionowi traktowanemu jako całość historyczna, kulturowa i lingwistyczna. Zakres tematyczny obejmuje dzieje regionu sprzed wejścia Osmanów do pojawienia się nowych państw w wieku XXI po rozpadzie Jugosławii. Istotną część wykładu, w semestrze zimowym stanowi mapa religijna Bałkanów. W ramach tego cyklu będzie omawiane, kolejno, prawosławie bałkańskie, islam na Bałkanach, judaizm w kontekście pojawienia się Żydów na Bałkanach oraz wszelkie charakterystyczne dla regionu warianty hybrydowe, takie jak Kościół bośniacki, czy bektaszyzm.

Osobne miejsce zostanie oddzielone dla ruchów religijnych takich jak bogomilstwo, hesychazm wreszcie rozwijający się głównie na terenie Bułgarii w XX wieku (choć także poza nią) Dynowizm.

W semestrze letnim wśród większych cykli tematycznych znajdą się ideologie, wśród których będzie prezentowane słowianofilstwo i Jugoslawizm w wariancie bałkańskim z uwzględnieniem szerszego kontekstu polskiego, czeskiego, rosyjskiego.

• Konwersatorium - 30 godzin

Na kursie w zarysie omawiane są wybrane aspekty teologii oraz historii judaizmu i chrześcijaństwa w krajach basenu Morza Śródziemnego, a także zarys historii islamu na tych terenach. Omawiane są też w zarysie relacje i wzajemna koegzystencja wyznawców tych trzech wielkich religii monoteistycznych. Jednym z ważniejszych tematów kursu są chrześcijańskie ośrodki religijne znajdujące się m.in. w Konstantynopolu, Rzymie, Aleksandrii, Antiochii. Priorytetowo zostanie również przedstawiona Jerozolima jako święte miasto chrześcijaństwa, judaizmu oraz islamu. W czasie zajęć studenci poznają także historię relacji chrześcijan Wschodu i Zachodu z wyznawcami islamu. Studenci zapoznają się także z podstawowymi cechami sztuki tworzonej na tym obszarze na przestrzeni wieków przez chrześcijaństwo, judaizm i islam. Omawiane są wybrane teksty liturgiczne powstałe w interesującym nas obszarze geograficznym. Przedstawione są wspólne tradycje, związane ze świętami i etapami życia ich wyznawców.

• Wykład konwersatoryjny - 30 godzin

Celem zajęć jest zapoznanie studentów ze zmiennymi formami istnienia ciał, rzeczy i obrazów jako kategorii poznawczych w kulturze od epok archaicznych po współczesną technoscience. W oparciu o analizę wybranych dzieł sztuki, tekstów literackich i naukowych uczestnicy będą rozwijali umiejętność ich (re)interpretacji w ujęciu inter- i transdyscyplinarnym. Skupimy się na badaniu, w jaki sposób trzy podstawowe dla człowieka kategorie jak ciało, rzecz i obraz działają jako narzędzia poznawcze, umożliwiając wchodzenie w złożone relacje ze światem oraz budowanie wiedzy o otaczającej ich rzeczywistości.

• Konwersatorium - 30 godzin

Dostępność i rosnąca popularność narzędzi do zautomatyzowanego generowania tekstów i obrazów z wykorzystaniem narzędzi opartych na generatywnej sztucznej inteligencji (AI), przede wszystkim LLM takich jak np. ChatGPT, może prowadzić do nieuczciwych praktyk, zwłaszcza prezentowania tekstów wygenerowanych automatycznie jako prac własnego autorstwa.

Zajęcia mają na celu praktyczne przygotowanie do wykorzystania dostępnych narzędzi generatywnych w sposób zgodny z dobrymi praktykami akademickimi i prawami autorskimi.

• Konwersatorium - 30 godzin

Kurs poświęcony będzie prezentacji wybranych utworów fantastycznych, w których pojawia się wątek robotów (i/lub sztucznej inteligencji) i ich (przyszłego) miejsca w cywilizacji ludzkiej. Na zajęciach teksty literackie omawiane będą w kontekście tekstów teoretycznych i teoretycznoliterackich poświęconych relacjom ludzi i maszyn, a także pojęciom takim jak sztuczna inteligencja czy osobliwość. Ekranizacje omawianych tekstów literackich oraz wybrane epizody fantastyczno-naukowych seriali wzbogacą nasze dyskusje.

• Konwersatorium - 30 godzin

Kurs poświęcony porównaniu różnych koncepcji tragedii i tragizmu w odniesieniu do trzech tekstów Szekspirowskich: Hamleta, Makbeta i Króla Leara. Podstawowym problemem poruszanym na zajęciach będzie kwestia zgodności antycznej tragedii, zakorzenionej w strukturze mitycznej, ze światopoglądem chrześcijańskim. Czy w tekstach zaliczanych do wielkich tragedii Szekspira odnaleźć można przeczucie/ zapowiedź wizji przebaczenia, pojednania i zmartwychwstania, która dominuje w późniejszych sztukach Szekspira, zwanych powszechnie romansami. Jeśli tak, to w jaki stopniu omawiane dramaty wpisują się w nasze rozumienie tragedii? Jak Szekspir rozumiał i jak przetwarzał przejęte od starożytnych pojęcie winy tragicznej? W jakim sensie jego tragedie powielają paradygmat kosmicznego determinizmu, który wyznacza drogę bohaterów antycznych? Czy jego światem również rządzi konieczność?

• Konwersatorium - 30 godzin

Zajęcia są poświęcone krytycznej lekturze „Zapisków” Judith Butler.

Skoncentrujemy się na czterech głównych zagadnieniach poruszanych przez Butler:

(1) Performatywnym znaczeniu zgromadzeń, w tym zwłaszcza masowych demonstracji;

(2) Powrocie do agory – publicznym zabieraniu głosu – skupieniu w świecie rozproszonym;

(3) Etycznym ujęciu kohabitacji wg Hannah Arendt;

(4) Emanuela Levinasa etyce różnicy i sensie Innego w kontekście kohabitacji

Zapraszam wszystkich zainteresowanych dyskusją nad politycznym potencjałem zgromadzeń publicznych i problemami, które są z tym związane.

• Konwersatorium - 30 godzin

Celem zajęć będzie wspólna lektura drugiego tomu Kina Gillesa Deleuze’a. Nasze spotkania będą toczyły się wokół pojęcia obrazu-czasu, ontologii wirtualności i czasu „wywichniętego ze swych ram”. Enigmatyczne zagadnienia deleuzjańskiej filozofii kina będziemy zestawiać z wybranymi fragmentami twórczości Henriego Bergsona, a także odnosić je do współczesnej kinematografii (posługując się między innymi filmami Alfonso Cuaróna, Kantemira Bałagowa czy Lucrecii Martel).

Zajęcia są kontynuacją prowadzonych w semestrze zimowym zajęć „Wiara w świat czyli Bergson, Deleuze i kino”, podczas których zajmowaliśmy się pierwszym tomem książki francuskiego filozofa. Do uczestnictwa w zajęciach nie jest jednak wymagane ukończenie poprzedniego kursu.

• Konwersatorium - 45 godzin

Eksperymentalne konwersatorium wykorzystujące dramat i jego sceniczne realizacje jako świadectwa kondycji ludzkiej w danej epoce. Nie historia dramatu będzie więc jego głównym przedmiotem a próba ukazania na bazie rozwoju formy dramatycznej istotnych przemian związanych z oswajaniem przez człowieka i gatunek ludzki fenomenu życia i jego najistotniejszych aspektów (stosunku do ja, stosunku do my, do natury, do boga/bogów). Celem zajęć jest ukazanie dramatu jako źródła fascynujących badań i rozmyślań z gruntu interdyscyplinarnych i dla takiego wielodziedzinowego a nawet wieloobszarowego grona został przygotowany. Mile widziani filolodzy wszelkiej maści, zwłaszcza klasyczni, historycy, historycy sztuki, psycholodzy, socjolodzy, kulturoznawcy, religioznawcy, etnografowie, prawnicy, biolodzy, medycy, prawnicy, księża, aktorzy i reżyserzy, słowem wszyscy, którzy na serio traktują swoje poszukiwania odpowiedzi na najważniejsze i odwieczne pytania ludzkości.