Przedmioty ogólnouniwersyteckie Wydziału "Artes Liberales" (grupa przedmiotów zdefiniowana przez Wydział "Artes Liberales")

Semestr zimowy 2025/26

• Konwersatorium - 30 godzin

Konwersatorium na temat kultury współczesnej Hiszpanii w języku hiszpańskim. Główny nacisk będzie położony na najistotniejsze aspekty hiszpańskiej kultury oraz ich oddziaływanie w przeszłości oraz teraźniejszości.

Semestr zimowy 2025/26

• Konwersatorium - 30 godzin

Tematem konwersatorium jest recepcja Akropolu ateńskiego w nowożytnych relacjach z podróży greckich, ale także szerzej - Akropol jako temat kultury polskiej i europejskiej.

W odniesieniu do odbioru Akropolu przez nowożytnych podróżnych kontekstem dla tego zagadnienia będzie „podróż grecka”, zwłaszcza w wieku XIX i XX, rozpatrywana na tle tradycji podróżowania sięgającej antyku. To jest pierwszy aspekt tytułowego tematu zajęć, skonkretyzowany jednak na temacie recepcji Akropolu, a także Aten. Analizować i interpretować będziemy teksty przedromantycznych i romantycznych podróżnych, a także twórców XX-wiecznych.

Osobnym wątkiem zajęć będzie Akropol ateński jako temat kulturowy, obecny w nowożytnej refleksji nad sztuką, w poezji czy w projektach kulturowych i teatralnych, np. Wyspiańskiego oraz w inscenizacjach jego dramatu Akropolis. Uprzywilejowanym tematem konwersatorium będzie związana z podróżą grecką refleksja nad tożsamością Europy.

Semestr letni 2025/26

• Konwersatorium - 30 godzin

Stosunkowo niewielka popularność treningu sztuk walki kontrastuje w interesujący sposób z ich silną obecnością w globalnej popkulturze oraz oddziaływaniem społecznym, zarówno w zachodnim, jak i wschodnim kręgu kulturowym. Konwersatorium skupi się na przeglądzie procesów, w których sztuki walki pełnią istotną rolę, takich jak (de)kolonizacja, budowanie tożsamości grupowych, globalizacja lub legitymizacja władzy. Omówiona zostanie także specyfika badań nad sztukami walki, ze szczególnym uwzględnieniem znaczenia praktyki sztuk walki w procesie badawczym. Podstawą zajęć będzie wspólna lektura tekstów naukowych na wyżej wymienione tematy oraz dyskusja, uzupełniona przez wprowadzenia teoretyczne do poszczególnych działów tematycznych.

Semestr zimowy 2025/26

• Konwersatorium - 30 godzin

Zajęcia wprowadzają studentki i studentów w teorię i praktykę autoetnografii – metody badawczej łączącej osobiste doświadczenie z refleksją kulturową i społeczną. Kurs opiera się na analizie tekstów teoretycznych oraz ćwiczeniach pisarskich i metodologicznych, prowadzących do stworzenia krótkiego tekstu autoetnograficznego. Szczególny nacisk położony jest na etykę, formę i rolę osobistego zaangażowania w badaniach jakościowych.

Rok akademicki 2025/26

• Wykład - 60 godzin

Wykład BAŁKANY poświęcony jest regionowi traktowanemu jako całość historyczna, kulturowa i lingwistyczna. Zakres tematyczny obejmuje dzieje regionu sprzed wejścia Osmanów do pojawienia się nowych państw w wieku XXI po rozpadzie Jugosławii. Istotną część wykładu, w semestrze zimowym stanowi mapa religijna Bałkanów. W ramach tego cyklu będzie omawiane, kolejno, prawosławie bałkańskie, islam na Bałkanach, judaizm w kontekście pojawienia się Żydów na Bałkanach oraz wszelkie charakterystyczne dla regionu warianty hybrydowe, takie jak Kościół bośniacki, czy bektaszyzm.

Osobne miejsce zostanie oddzielone dla ruchów religijnych takich jak bogomilstwo, hesychazm wreszcie rozwijający się głównie na terenie Bułgarii w XX wieku (choć także poza nią) Dynowizm.

W semestrze letnim wśród większych cykli tematycznych znajdą się ideologie, wśród których będzie prezentowane słowianofilstwo i Jugoslawizm w wariancie bałkańskim z uwzględnieniem szerszego kontekstu polskiego, czeskiego, rosyjskiego.

Semestr zimowy 2025/26

• Konwersatorium - 30 godzin

Na kursie w zarysie omawiane są wybrane aspekty teologii oraz historii judaizmu i chrześcijaństwa w krajach basenu Morza Śródziemnego, a także zarys historii islamu na tych terenach. Omawiane są też w zarysie relacje i wzajemna koegzystencja wyznawców tych trzech wielkich religii monoteistycznych. Jednym z ważniejszych tematów kursu są chrześcijańskie ośrodki religijne znajdujące się m.in. w Konstantynopolu, Rzymie, Aleksandrii, Antiochii. Priorytetowo zostanie również przedstawiona Jerozolima jako święte miasto chrześcijaństwa, judaizmu oraz islamu. W czasie zajęć studenci poznają także historię relacji chrześcijan Wschodu i Zachodu z wyznawcami islamu. Studenci zapoznają się także z podstawowymi cechami sztuki tworzonej na tym obszarze na przestrzeni wieków przez chrześcijaństwo, judaizm i islam. Omawiane są wybrane teksty liturgiczne powstałe w interesującym nas obszarze geograficznym. Przedstawione są wspólne tradycje, związane ze świętami i etapami życia ich wyznawców.

Semestr zimowy 2025/26

• Konwersatorium - 30 godzin

Zajęcia są poświęcone roli i wizji ludzkiego ciało w tradycji wschodniochrześcijańskiej. Ciało jako granica człowieka z jednej strony jest jedyną możliwością określenia jego istoty, zaś z drugiej, jest postrzegane jako bariera, którą należy przekroczyć, co rodzi ambiwalentny stosunek do ciała, przyjmujący nie rzadko negatywny, wręcz wrogi stosunek do niego, szczególnie w skrajnej ascezie. W tradycji wschodniochrześcijańskiej ta polarność jest jednym z najbardziej nośnych konceptów teologiczno-kulturowych, który, poprzez pozbawienie manichejskiego dualizmu, otwiera szeroką przestrzeń cielesnych doświadczeń, konceptualnych przekładni ludzkiego ciała w dziedzinie myśli spekulatywnej, mistyki i sztuce.

Semestr letni 2025/26

• Wykład - 30 godzin

Zajęcia obejmują

Przegląd historii cywilizacji funkcjonujących wokół basenu Morza Śródziemnego i Czarnego w starożytności – od cywilizacji megalitycznej do Wojen Punickich ze szczególnym uwzględnieniem ich wkładu w rozwój obecnej cywilizacji euro-atlantyckiej w kontekście współczesnych idei geopolitycznych (Mackinder i inni) i historiozoficznych (Toynbee i inni). W trakcie zajęć pożądana jest aktywność słuchaczy – na przykład w formie zadawania pytań.

Rok akademicki 2025/26

• Konwersatorium - 60 godzin

Temat odnosi się do roli, jaką czas i przestrzeń odgrywają w komunikacji między różnymi cywilizacjami oraz w procesach globalnej wymiany informacji. W kontekście komunikacji międzycywilizacyjnej kluczowe są interakcje między różnymi kulturami i społeczeństwami, które mogą charakteryzować się odmiennym podejściem do czasu oraz przestrzeni

Z kolei komunikacja transcywilizacyjna dotyczy procesów przekraczających granice pojedynczych cywilizacji, prowadzących do ich wzajemnego przenikania i tworzenia nowych form interakcji i dialogu.

Celem zajęć jest postrzeganie czasu i przestrzeni jako kategorii kulturowych oraz jako wymiarów komunikacji. Zajęcia mają na celu także kształtowanie umiejętności analizy, jak różne kultury adaptują się do zmieniających się wymiarów czasu i przestrzeni w globalnym świecie. Analiza będzie oparta na konkretnych przypadkach, takich jak różnice w postrzeganiu czasu pracy w kulturach i cywilizacjach .

Semestr letni 2025/26

• Konwersatorium - 30 godzin

Zajęcia poświęcone będą problematyce wystawy jako autonomicznej wypowiedzi w obszarze kultury, historii i sztuki. Podczas spotkań omówiona zostanie historia wystaw: od kunstkamer i gabinetów osobliwości, przez pierwsze muzea prywatne i publiczne, wystawy światowe, aż po współczesne praktyki kuratorskie. Poddamy analizie różne rodzaje wystaw na przykładach prezentowanych aktualnie w muzeach warszawskich, i osadzimy je w szerszych kontekstach teoretycznych, społecznych i politycznych. Np. wystawę „Wybielanie” w PME w kontekście dekolonizacji, „Kwestię kobiecą” w MSN w ramie feminizmu, „"O czym wspólnie marzymy? Globalne związki — porzucone przyjaźnie” w Zachęcie w odniesieniu do horyzontalnej historii sztuki, etc. Podczas zajęć przewidziane są spotkania z osobami zajmującymi się kura torowaniem wystaw, ich realizacją i tworzeniem programów towarzyszących. Podjęte zostaną zagadnienia praktyczne związane z tworzeniem wystawy, zwłaszcza jej koncepcji i scenariusza.

Semestr zimowy 2025/26

• Konwersatorium - 30 godzin

Zajęcia dotyczyć będą aktualnej debaty na temat dekolonizacji muzeów, na przykładzie najbardziej uwikłanej w kolonializm instytucji muzeum etnograficznego. Punktem wyjścia będzie charakterystyka imperialnych i kolonialnych tradycji muzeów oraz koncepcji dziedzictwa kulturowego, w odniesieniu do różnych typów muzeum: archeologicznego, etnograficznego, sztuki (zwłaszcza tzw. universal survey museum). Główna część zajęć poświęcona będzie teoretycznej refleksji, jak również praktykom dekolonizacyjnym, w oparciu o konkretne przykłady działalności instytucji muzealnych. Część praktyczna zajęć dotyczyć będzie opracowania projektu własnej praktyki dekolonialnej: scenariusza wystawy, projektu edukacyjnego, audioprzewodnika do istniejącej wystawy.

Rok akademicki 2025/26

• Konwersatorium - 60 godzin

Eksperymentalny autorski wykład wykorzystujący dramat i jego sceniczne realizacje jako świadectwa stanu kondycji ludzkiej. Nie historia dramatu będzie więc jego głównym przedmiotem a próba ukazania na bazie rozwoju formy dramatycznej istotnych przemian związanych z oswajaniem przez człowieka i gatunek ludzki fenomenu życia i jego najistotniejszych aspektów (stosunku do ja, stosunku do my, do natury, do boga/bogów). Celem wykładu jest ukazanie dramatu jako źródła fascynujących badań i rozmyślań z gruntu interdyscyplinarnych i dla takiego wielodziedzinowego a nawet wieloobszarowego grona został przygotowany. Mile widziani filolodzy wszelkiej maści, zwłaszcza klasyczni, historycy, historycy sztuki, psycholodzy, socjolodzy, kulturoznawcy, religioznawcy, etnografowie, prawnicy, biolodzy, medycy, prawnicy, księża, aktorzy i reżyserzy, kuglarze i cyrkowcy, sportowcy, słowem wszyscy, którzy na serio traktują swoje poszukiwania odpowiedzi na najważniejsze i odwieczne pytania ludzkości.

Rok akademicki 2025/26

• Wykład - 60 godzin

Wykład poświęcony jest dziejom Śródziemnomorza od XVIII w. do dnia dzisiejszego, z uwzględnieniem najważniejszych procesów, zjawisk i wydarzeń politycznych, społeczno-gospodarczych, a także kulturowych.

Zaprezentowana zostania wizja świata śródziemnomorskiego, składającego się z regionów, które swą różnorodnością umożliwiały obecność wielu cywilizacji. W pierwszej połowie XIX w. uległ on rozpadowi wywołanemu europejską ekspansją, wykreowaniem nowej postaci cywilizacji zachodniej przez nowoczesną Europę, rozpoczęciem przez nią globalnej ekspansji, czemu towarzyszyły idee takie, jak m.in. orientalizm i kolonializm, a także powstawanie państw narodowych.

Ważnym elementem wykładu będzie także spojrzenie na współczesne Śródziemnomorze i wyzwania przed nim stojące

Semestr letni 2025/26

• Konwersatorium - 30 godzin

Zajęcia obejmują lekturę i analizę pism Nietzschego z pierwszego okresu działalności (lata 70. XIX w.), gdy był on profesorem filologii klasycznej w Bazylei, fascynował się myślą A. Schopenhauera i twórczością R. Wagnera, zakładając, że sztuka a nie moralność jest dziedziną metafizycznej działalności człowieka. Na podstawie tekstów zrekonstruujemy także niekonwencjonalne rozumienie filologii. W krąg rozważań włączymy także pierwsze dzieło z tzw. fazy naukowej (scjentystyczno-pozytywistycznej) zbiór aforyzmów pt. Menschlich, Allzumenschlich (co można przetłumaczyć jako: Ludzkie, nazbyt ludzkie), którą to fazę Nietzsche rozumiał jako kontynuację pierwszej. Lektura tego zbioru aforyzmów pozwoli nam zestawić oba etapy i je porównać oraz sprawdzić, czy to rzeczywiście kontynuacja i w jaki sposób.

Pierwsza faza działalności Nietzschego jest bardzo ważna, ponieważ wiele idei z okresu późnego to kontynuacja lub nawiązanie do myśli z fazy początkowej.

Zajęcia są pierwszymi z cyklu, obejmujące

Semestr zimowy 2025/26

• Konwersatorium - 30 godzin

Zajęcia będą miały na celu omówienie jednego z kluczowych pojęć stosowanych w krytycznych studiach nad dziedzictwem: trudnego dziedzictwa. Koncepcja ta wyrasta z badań Sharon Macdonald i dotyczy takich pozostałości z przeszłości, które wiążąc się ze zbiorową traumą, nie mieszczą się we współczesnej, afirmatywnej wizji tożsamości. Warszawa jest miejscem, gdzie występuje wiele przykładów trudnego dziedzictwa – związanego z historią dwóch wojen, Holokaustem czy czasami PRL. Zajęcia będą miały na celu omówienie pojęcia na konkretnych przykładach pochodzących ze stolicy (m.in. Pałac Kultury i Nauki, Plac Konstytucji, Plac Piłsudskiego, wybrane lokalizacje na Muranowie).