Przedmioty ogólnouniwersyteckie Wydziału "Artes Liberales" (grupa przedmiotów zdefiniowana przez Wydział "Artes Liberales")

• Konwersatorium - godzin

This course offers a critical exploration of the complex, often painful, but also inspiring relationship between Poland and Ukraine — from historical traumas to modern solidarity in the face of Russian aggression.

Together, we will confront how Poles and Ukrainians today remember and interpret the darkest chapters of their shared past — and why their perspectives sometimes differ sharply. Why do mutual stereotypes persist? How have they evolved in the last few decades? What role do history, politics, and national myths play in shaping these images?

By the end of the course, students will gain a deeper, more nuanced understanding of historical conflicts, the politics of memory, and the possibilities for reconciliation between two neighboring nations facing a common threat today.

• Konwersatorium - 30 godzin

Konwersatorium na temat kultury współczesnej Hiszpanii w języku hiszpańskim. Główny nacisk będzie położony na najistotniejsze aspekty hiszpańskiej kultury oraz ich oddziaływanie w przeszłości oraz teraźniejszości.

• Konwersatorium - 45 godzin

Przedmiot poświęcony jest różnorakim manifestacjom adaptacji tekstu kultury, z naciskiem na adaptacje docelowe w formie filmu, serialu, gry wideo, słuchowiska i komiksu. Podczas zajęć słuchaczki i słuchacze analizują strategie adaptacyjne, ujmując je jednocześnie w ramy najważniejszych teorii kulturowych, odsłaniając tym samym nowe konteksty oraz funkcje danego medium i zdobywając kompetencje wymagane do świadomej recepcji tekstu kulturowego.

• Konwersatorium - 60 godzin

Zajęcia przeznaczone są dla studentów i doktorantów, którzy ukończyli podstawowy kurs języka nahuatl. Nahuatl, zwany popularnie azteckim, był i jest do dziś jednym z najważniejszych języków tubylczych obu Ameryk. Wyjątkowy pod względem objętości i zawartości korpus tekstów spisanych w nim między XVI a XVIII w. pozwala na systematyczne badania terminologii rozwijanej w zetknięciu z kulturą europejską oraz zmian zachodzących w języku pod wpływem kontaktu z hiszpańskim. Translatorium poświęcone jest tłumaczeniu i lekturze tekstów (w tym wcześniej niepublikowanych) należących do różnych gatunków. Na przykładzie konkretnych źródeł podejmuje problematykę przekazu międzykulturowego odzwierciedlonego w języku, indiańskich reakcji na obcość kulturową oraz strategii adaptacyjnych. Celem zajęć jest zarazem kontynuacja nauki nahuatl na poziomie zaawansowanym. Część zajęć poświęcona jest słuchaniu i tłumaczeniu nagrań i tekstów współczesnych oraz konwersacjom z udziałem rdzennych użytkowników.

• Konwersatorium - 30 godzin

Tematem konwersatorium jest recepcja Akropolu ateńskiego w nowożytnych relacjach z podróży greckich, ale także szerzej - Akropol jako temat kultury polskiej i europejskiej.

W odniesieniu do odbioru Akropolu przez nowożytnych podróżnych kontekstem dla tego zagadnienia będzie „podróż grecka”, zwłaszcza w wieku XIX i XX, rozpatrywana na tle tradycji podróżowania sięgającej antyku. To jest pierwszy aspekt tytułowego tematu zajęć, skonkretyzowany jednak na temacie recepcji Akropolu, a także Aten. Analizować i interpretować będziemy teksty przedromantycznych i romantycznych podróżnych, a także twórców XX-wiecznych.

Osobnym wątkiem zajęć będzie Akropol ateński jako temat kulturowy, obecny w nowożytnej refleksji nad sztuką, w poezji czy w projektach kulturowych i teatralnych, np. Wyspiańskiego oraz w inscenizacjach jego dramatu Akropolis. Uprzywilejowanym tematem konwersatorium będzie związana z podróżą grecką refleksja nad tożsamością Europy.

• Konwersatorium - 30 godzin

Analiza literacka i modelowanie utworów za pomocą sztucznej inteligencji (ChatGPT) - wspólne uczenie się zastosowań SI do analiz kulturowych. Będziemy analizować ze studentami Fraszki Jana Kochanowskiego i/lub inne utwory, identyfikując w nich motywy i nadając im formę zlematyzowaną na użytek słownikowego zastosowania. Następnie sprawdzimy, jak tę analizę literacką utworu może wykonywać sztuczna inteligencja. Dokonamy tego przez skontrolowanie ze studentami wyników intelektualnej pracy robota na większym korpusie.

• Konwersatorium - 30 godzin

Stosunkowo niewielka popularność treningu sztuk walki kontrastuje w interesujący sposób z ich silną obecnością w globalnej popkulturze oraz oddziaływaniem społecznym, zarówno w zachodnim, jak i wschodnim kręgu kulturowym. Konwersatorium skupi się na przeglądzie procesów, w których sztuki walki pełnią istotną rolę, takich jak (de)kolonizacja, budowanie tożsamości grupowych, globalizacja lub legitymizacja władzy. Omówiona zostanie także specyfika badań nad sztukami walki, ze szczególnym uwzględnieniem znaczenia praktyki sztuk walki w procesie badawczym. Podstawą zajęć będzie wspólna lektura tekstów naukowych na wyżej wymienione tematy oraz dyskusja, uzupełniona przez wprowadzenia teoretyczne do poszczególnych działów tematycznych.

• Konwersatorium - 30 godzin

Skrócony opis przedmiotu Konwersatorium poświęcone jest antycznym praktykom rytualnym jako czynnikom kulturotwórczym kształtującym literaturę, widowisko, wzorce zachowań społecznych oraz – współcześnie – film i różne formy sztuki i rozrywki cyfrowej. Studenci będą zapoznawać się z zagadnieniami związanymi z głównym tematem zajęć na podstawie tekstów źródłowych (w przekładach na język polski lub ewentualnie angielski) oraz opracowań naukowych, oraz będą badać współczesną (XX i XXI w.) kulturę popularną pod kątem obecności motywów zaczerpniętych z antycznej tradycji religijnej i ezoterycznej.

• Konwersatorium - 30 godzin

Jak wykorzystywany jest antyk we współczesnym teatrze? Po jakie teksty antyczne sięgają najczęściej reżyserzy, dlaczego i po co? Co wyczytują dziś w greckich i rzymskich dramatach? Jakie inne nawiązania do kultury śródziemnomorskiej można znaleźć w dzisiejszych przedstawieniach?

Odpowiedzi na te pytania będziemy szukać w wybranych spektaklach, które można obecnie znaleźć w repertuarach warszawskich scen. W miarę możliwości zostaną podjęte starania o umożliwienie zobaczenia niektórych tytułów na żywo w przystępnej dla kieszeni studenckiej cenie (jako dodatek do głównego nurtu zajęć). Sporo będziemy także oglądać nagrań telewizyjnych i filmowych. Część tytułów zaproponuje prowadzący, część – uczestnicy, wspólnie dokonamy wyboru. Zajęcia dla wszystkich, którzy uważają, że nie ma nic nudniejszego pod słońcem niż teatr. Tym bardziej dla tych, którzy uważają przeciwnie!

• Konwersatorium - 30 godzin

Zajęcia wprowadzają studentki i studentów w teorię i praktykę autoetnografii – metody badawczej łączącej osobiste doświadczenie z refleksją kulturową i społeczną. Kurs opiera się na analizie tekstów teoretycznych oraz ćwiczeniach pisarskich i metodologicznych, prowadzących do stworzenia krótkiego tekstu autoetnograficznego. Szczególny nacisk położony jest na etykę, formę i rolę osobistego zaangażowania w badaniach jakościowych.

• Wykład - 60 godzin

Wykład BAŁKANY poświęcony jest regionowi traktowanemu jako całość historyczna, kulturowa i lingwistyczna. Zakres tematyczny obejmuje dzieje regionu sprzed wejścia Osmanów do pojawienia się nowych państw w wieku XXI po rozpadzie Jugosławii. Istotną część wykładu, w semestrze zimowym stanowi mapa religijna Bałkanów. W ramach tego cyklu będzie omawiane, kolejno, prawosławie bałkańskie, islam na Bałkanach, judaizm w kontekście pojawienia się Żydów na Bałkanach oraz wszelkie charakterystyczne dla regionu warianty hybrydowe, takie jak Kościół bośniacki, czy bektaszyzm.

Osobne miejsce zostanie oddzielone dla ruchów religijnych takich jak bogomilstwo, hesychazm wreszcie rozwijający się głównie na terenie Bułgarii w XX wieku (choć także poza nią) Dynowizm.

W semestrze letnim wśród większych cykli tematycznych znajdą się ideologie, wśród których będzie prezentowane słowianofilstwo i Jugoslawizm w wariancie bałkańskim z uwzględnieniem szerszego kontekstu polskiego, czeskiego, rosyjskiego.

• Konwersatorium - 30 godzin

Na kursie w zarysie omawiane są wybrane aspekty teologii oraz historii judaizmu i chrześcijaństwa w krajach basenu Morza Śródziemnego, a także zarys historii islamu na tych terenach. Omawiane są też w zarysie relacje i wzajemna koegzystencja wyznawców tych trzech wielkich religii monoteistycznych. Jednym z ważniejszych tematów kursu są chrześcijańskie ośrodki religijne znajdujące się m.in. w Konstantynopolu, Rzymie, Aleksandrii, Antiochii. Priorytetowo zostanie również przedstawiona Jerozolima jako święte miasto chrześcijaństwa, judaizmu oraz islamu. W czasie zajęć studenci poznają także historię relacji chrześcijan Wschodu i Zachodu z wyznawcami islamu. Studenci zapoznają się także z podstawowymi cechami sztuki tworzonej na tym obszarze na przestrzeni wieków przez chrześcijaństwo, judaizm i islam. Omawiane są wybrane teksty liturgiczne powstałe w interesującym nas obszarze geograficznym. Przedstawione są wspólne tradycje, związane ze świętami i etapami życia ich wyznawców.

• Konwersatorium - 30 godzin

Na zajęciach omawiane są najważniejsze wydarzenia z historii chrześcijaństwa obszaru śródziemnomorskiego (np. Izraela, Egiptu, Libanu, Turcji, Grecji, Cypru, Włoch, Hiszpanii), a zwłaszcza pojawienie się odłamów i sekt w łonie chrześcijaństwa na tych terenach. Prezentowane są w zarysie relacje i wzajemna koegzystencja Kościołów znajdujących się na omawianym obszarze. Ważna tematykę stanowią: życie i cuda wybranych świętych (np. św. Spirydona czy św. Szarbela), sanktuaria i ośrodki monastyczne (Bazylika Zmartwychwstania w Jerozolimie, Monaster św. Katarzyny na Synaju, Góra Atos, Meteory). Studenci zapoznają się także z wybranymi świętami i tradycjami chrześcijańskimi tego obszaru. Prezentowana jest także kwestia koegzystencji i współpracy wyznań chrześcijańskich np. w Egipcie czy Libanie.

• Konwersatorium - 30 godzin

Zajęcia są poświęcone roli i wizji ludzkiego ciało w tradycji wschodniochrześcijańskiej. Ciało jako granica człowieka z jednej strony jest jedyną możliwością określenia jego istoty, zaś z drugiej, jest postrzegane jako bariera, którą należy przekroczyć, co rodzi ambiwalentny stosunek do ciała, przyjmujący nie rzadko negatywny, wręcz wrogi stosunek do niego, szczególnie w skrajnej ascezie. W tradycji wschodniochrześcijańskiej ta polarność jest jednym z najbardziej nośnych konceptów teologiczno-kulturowych, który, poprzez pozbawienie manichejskiego dualizmu, otwiera szeroką przestrzeń cielesnych doświadczeń, konceptualnych przekładni ludzkiego ciała w dziedzinie myśli spekulatywnej, mistyki i sztuce.

• Konwersatorium - 30 godzin

Dostępność i rosnąca popularność narzędzi do zautomatyzowanego generowania tekstów i obrazów z wykorzystaniem narzędzi opartych na generatywnej sztucznej inteligencji (AI), przede wszystkim LLM takich jak np. ChatGPT, może prowadzić do nieuczciwych praktyk, zwłaszcza prezentowania tekstów wygenerowanych automatycznie jako prac własnego autorstwa.

Zajęcia mają na celu praktyczne przygotowanie do wykorzystania dostępnych narzędzi generatywnych w sposób zgodny z dobrymi praktykami akademickimi i prawami autorskimi.